ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ, Πίσω από τη βιτρίνα: αδίδακτο κείμενο από τράπεζα θεμάτων, ερωτήσεις κι απαντήσεις

ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ (1881-1962)

Για το ίδιο το κείμενο, αλλά και τις απαντήσεις στις ερωτήσεις της τράπεζας θεμάτων προτείνω να επισκευτείτε το ιστολόγιο του Κ. Μάντη στη διεύθυνση: http://latistor.blogspot.gr/2014/11/blog-post_8.html

Μαρία Ιορδανίδου, Λωξάντρα (αδίδακτο κείμενο από τράπεζα θεμάτων): ερωτήσεις κι απαντήσεις

Μαρία Ιορδανίδου: βιογραφικό σημείωμα [πηγή: Εθνικό Κέντρο Βιβλίου] και

αφιέρωμα στη Μαρία Ιορδανίδου και το μυθιστόρημά της Λωξάντρα

ΜΑΡΙΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΟΥ (1897-1989)

image

(Διαβάστε / Κατεβάστε το βιβλίο σε μορφή PDF)

Λωξάντρα (απόσπασμα)

Το σπιτικό της η Λωξάντρα το θεμέλιωσε στο Μακροχώρι – ένα προάστιο ανάμεσα στον Άι-Στέφανο και στο Επταπύργιο, πάνω στα γαλανά νερά της Προποντίδας.

Κάθε πρωί σαν άνοιγε το παράθυρό της και αντίκριζε το πέλαγος έλεγε: “Ωχ! Δόξα σοι ο Θεός!” και ρουφούσε με τα μεγάλα ρουθούνια της τη θαλασσινή αρμύρα ηδονικά, λες και ρουφούσε όλο τον πλούτο που κρύβει μέσα της εκείνη η ωραία θάλασσα: τα λαυράκια, τα μερτζάνια, τους στακούς, τα στρείδια…

“Ωχ! Δόξα σοι ο Θεός! Σήμερα τι να ψήσω!”

Δηλαδή  τι  να  πρωτοψήσει  ήθελε  να  πει.  Να  πάρει  μεγάλα  μύδια  να  τα  κάνει τσακιστά, ή να πάρει μικρότερα για να τα κάνει αχνιστά ή πλακί ή τηγανητά με σκορδαλιά ή καλύτερα να τα κάνει με το ρύζι – σαλμαδάκι…

Η μέρα της άρχιζε με τον καφέ του Δημητρού που τον έψηνε πάντα μόνη της, γιατί, σαν τις μαχαρανές, η Λωξάντρα πίστευε πως απ’ το χέρι της γυναίκας του ο άντρας πρέπει να τρώει και να πίνει. Ύστερα τον βοηθούσε να ντυθεί, τον φιλούσε, τον σταύρωνε και κατέβαινε μαζί του τη σκάλα την πλατιά, που ένωνε τα δυο της μπράτσα στο πλατύσκαλο για να σε κατεβάσει απαλά στη μεγάλη μαρμαροστρωμένη αυλή που είχε κατάντικρα την ξώπορτα. Δεξιά ήταν η τραπεζαρία. Αριστερά ήταν το σαλόνι και δίπλα ήταν το χαμηλό ονταδάκι της νοικοκυράς. Η “κόχη” της. Εκεί που ήταν ο πλατύς σοφάς, πέρα για πέρα απ’ τη μιαν άκρη της κάμαρας ως την άλλη, και τα μεγάλα γιούκια  όπου η νοικοκυρά έκρυβε το καλαθάκι με τις νταντέλες που έπλεκε και το κουτί με τις καλτσοβελόνες, και το μπόγο με τα λουτρικά, και τον κουρελόμπογό της, και το μπόγο με τα κουβάρια και τα μαλλιά, και τον πλουμιστό το μπόγο, τον καναρί το μπόγο, και τους άλλους χίλιους και ένα μπόγους της καλής νοικοκυράς.

Κάτω από τη σκάλα ήταν η πόρτα που οδηγούσε στην υπόγεια κουζίνα. Στο καθαυτό βασίλειο της Λωξάντρας. Στο σκοτεινό μα πολυαγαπημένο αυτόν Άδη με τα μεγάλα φουρνέλα του και τις φουφούδες και τις μασιές και τα μυγιαστήρια και τους μπαλτάδες του κιμά.

Στην κουζίνα ο Ταρνανάς – ένα μικρό αρμενάκι που της το προξένεψε ο Αρμένης ο ψαράς – πότε τεντζερέδες τρίβει με αρένα  και με λεμονόκουπα, πότε κιμά κοπανίζει πάνω στη σανίδα, πότε χαμένος μέσα σε σύννεφο πούπουλα κάθεται στη μέση της κουζίνας και μαδά πουλερικά. Και οι γάτες ένα γύρο οργιάζουν.

– Ψιστ! Κακόν – καιρό – να – μην – έχεις, αδικιωρισμένο, θα με πετάξει κάτω! Να! Φάε! Φάε, λάμια!

Όταν ακούς τη Λωξάντρα να βλαστημά τις γάτες, αυτό πάει να πει πως τις ταΐζει το κρέας και έχει τύψεις.

Τη γλεντά τη ζωή της η Λωξάντρα μέσα σ’ αυτή την κουζίνα. Μαγειρεύει για να τέρπει και να τέρπεται. Και όλη την ώρα δοκιμάζει το φαΐ στ’ αλάτι του. Τρώει εκείνη, δίνει και στον Ταρνανά.

– Διές και συ, πώς σε φαίνεται στ’ αλάτι του;

– Μμμμ… δυσκολεύεται να απαντήσει ο Ταρνανάς, πρέπει να ξαναδοκιμάσει. Η Σουλτάνα, η υπηρέτρια, πατάει τις φωνές:

– Καλέ κυρία, αύριο θα μεταλάβετε, κοτόπουλο τρώτε;

– Ποιος έφαε, μωρή κοτόπουλο; Το φαΐ δοκίμασε η γυναίκα στ’ αλάτι του.

Με τον καιρό πήρε πόδι η Σουλτάνα απ’ την κουζίνα. Προβιβάστηκε σε καμαριέρα και η κουζίνα κηρύχτηκε σε απαγορευμένη ζώνη. Εξακολουθούσαν όμως να νηστεύουν κανονικά.

Όταν η Λωξάντρα τελείωνε το μαγείρεμα, έβγαζε την ποδιά της κουζίνας, έτριβε τα χέρια της με λεμονόκουπα και ανέβαινε στην τραπεζαρία, σέρνοντας από πίσω όλες τις μοσκές της Δύσης και της Ανατολής. Σκορπώντας γύρω της χαρά και ευδαιμονία.

(Εστία, Αθήνα, 1979)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ κι ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα θέματα της Τράπεζας θεμάτων

α

α.1. Να αναφέρετε τα τέσσερα (4) βασικά πρόσωπα της ιστορίας και να προσδιορίσετε τις μεταξύ τους σχέσεις. (10 μονάδες)

Λωξάντρα = σύζυγος του Δημητρού

Δημητρός = σύζυγος της Λωξάντρας

Σουλτάνα = υπηρέτριά της

Ταρνανάς – ένα μικρό αρμενάκι = υπήκοός της στην κουζίνα

α.2. Να επισημάνετε τους χώρους του σπιτιού οι οποίοι συνδέονται με το κεντρικό πρόσωπο του αποσπάσματος  κάνοντας αναφορές στο κείμενο. (15 μονάδες)

Επάνω: οι κρεβατοκάμαρες.

Κατεβαίνεις σκάλες.

Δεξιά: η αυλή,  το σαλόνι, το δωμάτιο της νοικοκυράς (ονταδάκι) (με ντιβάνια και μπαούλα)

Αριστερά: Η τραπεζαρία

Στο υπόγειο, κάτω από τη σκάλα, η μεγάλη κουζίνα

Ύστερα τον βοηθούσε να ντυθεί, τον φιλούσε, τον σταύρωνε και κατέβαινε μαζί του τη σκάλα την πλατιά, που ένωνε τα δυο της μπράτσα στο πλατύσκαλο για να σε κατεβάζει απαλά στη μεγάλη μαρμαροστρωμένη αυλή που είχε κατάντικρα την ξώπορτα. Δεξιά ήταν η τραπεζαρία. Αριστερά ήταν το σαλόνι και δίπλα ήταν το χαμηλό ονταδάκι  της νοικοκυράς. Η “κόχη” της. Εκεί που ήταν ο πλατύς σοφάς, πέρα για πέρα απ’ τη μιαν άκρη της κάμαρας ως την άλλη, και τα μεγάλα γιούκια όπου η νοικοκυρά έκρυβε το καλαθάκι με της νταντέλες που έπλεκε και το κουτί με της καλτσοβελόνες, και το μπόγο με τα λουτρικά, και τον κουρελόμπογό της, και το μπόγο με τα κουβάρια και τα μαλλιά, και τον πλουμιστό το μπόγο, τον κανάτι το μπόγο, και τους άλλους χίλιους και ένα μπόγους της καλής νοικοκυράς. Κάτω από τη σκάλα ήταν η πόρτα που οδηγούσε στην υπόγεια κουζίνα. Στο καθαυτό βασίλειο της Λωξάντρας.

ΣΥΝΟΛΟ: 25 ΜΟΝΑΔΕΣ

β

β.1. Να περιγράψετε τη Λωξάντρα σε μια παράγραφο. (10 μονάδες)

Παραδοσιακή γυναίκα. Φρόντιζε τον άντρα της και την οικογένεια της. Βασίλειό της ήταν η κουζίνα. Αγαπούσε πολύ το φαγητό και την καλοπέραση. Πρόσφερε σε όλους χωρίς να ζητάει ανταλλάγματα. Χαίρεται τη ζωή, αρκείται σε όσα έχει και ευχαριστεί το Θεό για όσα της χάρισε. Είναι δυναμική, καλόκαρδη, γενναιόδωρη. Δεν ασχολείται και δεν καταλαβαίνει πάντα τα κοσμοϊστορικά γεγονότα που διαδραματίζονται γύρω της και τη σημασία τους για την Ελλάδα, την Τουρκία, την Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά ο δικός της κόσμος δεν είναι καθόλου μικρός. Είναι ο άντρας της, τα παιδιά τους και οι δικές τους οικογένειες, οι φίλοι, οι γείτονες, το προσωπικό, οι προμηθευτές της γειτονιάς. Και μ’ αυτόν τον κόσμο η Λωξάντρα έχει άμεση σχέση, τον καταλαβαίνει, τον ζει και κυρίως, τον πονά.

β.2. Να επισημάνετε το στερεοτυπικό τύπο γυναίκας στον οποίο ανήκει η Λωξάντρα (5 μονάδες) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (10 μονάδες)

Στερεοτυπικός τύπος γυναίκας του σπιτιού. Μιλά με φράσεις συχνά άγνωστες σήμερα, μαγειρεύει άγνωστα φαγητά, ζει σε χρόνους περασμένους. Η Λωξάντρα διαχειρίζεται τις αλλαγές που έφερνε η ζωή χωρίς μοιρολατρία. Αποδέχεται τις χαρές και τις λύπες μ’ ένα απλό και θαρραλέο «Γιατί εκείνο, έτσι είναι». Παίρνει δύναμη και ζωντάνια από την καθημερινότητα της, γιατί ό,τι κάνει το κάνει με αγάπη και το μοιράζεται. Χαίρεται τα απλά πράγματα. Είδος γυναίκας υπό εξαφάνιση σήμερα.

ΣΥΝΟΛΟ: 25 ΜΟΝΑΔΕΣ

1. Επτανησιακή σχολή, 2. Δ. Σολωμός, Ο θάνατος της ορφανής – αδίδακτο κείμενο από Τρ. θεμάτων με απαντήσεις

1. ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ:
ΚΟΙΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ:
  • Λατρεία της θρησκείας, της πατρίδας, της γυναίκας και της φύσης
  • Δημοτική γλώσσα
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ, ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης
Λορέντζος Μαβίλης
ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ ΙΣΤ. Ν. ΕΛΛ. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ:
πηγή: εδώ, μέρος της, αμέσως παρακάτω:
nel 1669-1930
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ 
Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει.
Λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί κι η μάνα το ζηλεύει.
Τα μάτια η πείνα εμαύρισε στα μάτια η μάνα μνέει
στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει.
«Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ’ έχω ‘γώ στο χέρι;
Οπού συ μου ‘γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει».
 
ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ, ΕΙΣ ΑΓΑΡΗΝΟΥΣ
    Ένας Θεός και μόνος
αστράπτει από τον ύψιστον
θρόνον· και των χειρών του
επισκοπεί τα αιώνια
άπειρα έργα.
    Κρέμονται υπό τους πόδας του
πάντα τα έθνη, ως κρέμεται
βροχή έτι εναέριος
εν ω κοιμώνται οι άνεμοι
της οικουμένης.
    Αλλ’ η φωνή του ακούεται,
φωνή δικαιοσύνης,
και η ψυχαί των ανόμων
ως αίματος σταγόνες
πέφτουν ‘ς τον άδην.
    Των οσίων τα πνεύματα
ως αργυρέα ομίχλη
τα υψηλά αναβαίνει,
και εις ποταμούς διαλύεται
φωτός και δόξης.
2.

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία

Τάξη: Α΄ Ημερήσιου Γενικού Λυκείου

Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

 dionisios-276x400

Ο θάνατος της ορφανής

Πες μου, θυμάσαι, αγάπη μου, εκείνη την παιδούλα,

οπού ’χε στα ξανθά μαλλιά νεοθέριστη μυρτούλα;

Οπού ’χε σαν παρθενικό τραντάφυλλο το στόμα,

που ’χε τα μάτια γαλανά σαν τ’ ουρανού το χρώμα;5

Που προς το βράδυ πάντοτε μονάχη επερπατούσε,

κι είχε κοντά της κι έν’ αρνί που την ακολουθούσε;

Που καθισμένη ευρίσκαμε στο έρμο περιγιάλι,

και λυπηρά ετραγούδαε της άνοιξης τα κάλλη;

Αχ! το τραγούδι ακλούθαε, κοιτάζοντας το κύμα10

με τόση λύπη που έλεγες οπώς εκοίταε μνήμα.

Τη μαύρη! την απάντησα το χάραμα στο δρόμο,

αλλά την κόρη τέσσεροι την είχανε στον ώμο·

χυμένα ήταν σ’ όλο της το λείψανο που ευώδα

γιούλια, μοσκούλες και γαντσιές, τραντάφυλλα και ρόδα.15

Σβημένα ήταν τα μάτια της που φέγγαν σαν αστέρια,

και με κορδέλες κόκκινες δεμένα είχε τα χέρια.

Αχ! κατεβάζοντάς τηνε οι τέσσεροι απ’ το βράχο,

κανείς δεν την ακλούθαε πάρεξ το αρνί μονάχο,

και μαραμένα ήτανε τα ανθηρά στολίδια,20

που κάθε αυγή τού εμάζωνε και του έπλεκεν η ίδια.

Τ’ αρνί μόνον ακλούθαε, μπε μπε, μπε μπε φωνάζει,

πάντα μπε μπε, πάντα μπε μπε, και την παιδούλα κράζει.

Με το κουδούνι στο λαιμό εις τους γκρεμούς περπάτει·

ντιν ντιν κουδούνιζε κοντά εις το στερνό κρεβάτι.25

Ετούτη είναι, κόρη μου, η όμορφη παιδούλα,

οπού ’χε στα ξανθά μαλλιά νεοθέριστη μυρτούλα.

(Τα ευρισκόμενα, 1859)

Πορτρέτο μικρού κοριτσιού του Ρώσου ζωγράφου Ιλιά Ρέπιν (1844 – 1930)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

α

α.1. Να εντάξετε το ποίημα στην παραδοσιακή ή στη μοντέρνα ποίηση. (5 μονάδες)

α.2.  Να  εντοπίσετε  στο  ποίημα  δύο  (2)  χαρακτηριστικά  της  μορφής  του  που δικαιολογούν την απάντηση που δώσατε παραπάνω.(10 μονάδες)

α.3. Να δείξετε πώς  ο τίτλος του ποιήματος συνδέεται με το περιεχόμενό του. (10 μονάδες)

ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ:25

β

β.1. Το ποίημα ξεκινάει με ερωτηματικές προτάσεις. Να καταγράψετε τέσσερεις (4) απ’ αυτές (8 μονάδες) και να προσδιορίσετε τη λειτουργία τους. (2 μονάδες)

β.2. Οι δύο πρώτοι στίχοι του ποιήματος μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με τους δύο τελευταίους. Αφού εντοπίσετε τις ομοιότητες και τις διαφορές τους (5 μονάδες), να προσπαθήσετε να ερμηνεύσετε αυτή την επιλογή του ποιητή. (5 μονάδες)

β.3. Το ποίημα κυριαρχείται από μια ατμόσφαιρα έντονης θλίψης. Να βρείτε και να περιγράψετε δύο από τις εικόνες του ποιήματος που αποδίδουν εντονότερα και παραστατικότερα αυτή τη θλίψη. (5 μονάδες)

ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ:25

Απαντήσεις

α.1. Το ποίημα εντάσσεται στην παραδοσιακή ποίηση.

α.2. Δύο χαρακτηριστικά της μορφής του που δικαιολογούν το ότι το ποίημα αυτό εντάσσεται στην παραδοσιακή ποίηση είναι:

α) Η ομοιοκαταληξία (ζευγαρωτή, ααββ),

β) Το μέτρο, το οποίο είναι ιαμβικό, δηλαδή πρώτη άτονη και δεύτερη συλλαβή τονισμένη.

α.3. Το ποίημα περιγράφει ακριβώς τον θάνατο ενός κοριτσιού. Στην πραγματικότητα, παρακολουθούμε τη φτωχική κηδεία του κοριτσιού, μια κηδεία χωρίς γονείς ή άλλους συγγενείς, και από τον τίτλο ήδη έχουμε πληροφορηθεί ότι το κορίτσι εκείνο ήταν ορφανό.

β.

β.1. Τέσσερεις (4) ερωτηματικές προτάσεις, με τις οποίες ξεκινά το ποίημα, είναι:

α) «θυμάσαι, αγάπη μου, εκείνη την παιδούλα»,

β) «Οπούχε σαν παρθενικό τραντάφυλλο το στόμα»,

γ) «Πούχε τα μάτια γαλανά σαν τ’ ουρανού το χρώμα;»,

δ) «Που προς το βράδυ πάντοτε μονάχη επερπατούσε;».

Με τις προτάσεις αυτές ο ποιητής μάς κατατοπίζει για τα χαρίσματα, εξωτερικά και εσωτερικά, ενός κοριτσιού, προετοιμάζοντας το έδαφος για να γίνουμε κοινωνοί της λύπης του για τον θάνατο του κοριτσιού, σαν να ήταν ένας δικός μας άνθρωπος.

β.2. Οι ομοιότητες των δύο πρώτων και των δύο τελευταίων στίχων του ποιήματος βρίσκονται στο πώς αποκαλεί ο ποιητής το κορίτσι (παιδούλα) και στην επισήμανση της νεοθέριστης μυρτούλας, που είχε η παιδούλα στα ξανθά της μαλλιά. Η διαφορά βρίσκεται στο ότι στους δύο πρώτους στίχους ο ποιητής ρωτά για τη θύμηση της παιδούλας, ενώ στους δύο τελευταίους επιβεβαιώνει ότι η παιδούλα, για την οποία ρωτούσε την κόρη του (υποθετικό πρόσωπο), αν τη θυμόταν, είναι αυτή που τον θάνατό της περιέγραψε στους προηγούμενους στίχους. Είναι σαν με το σχήμα του κύκλου έκανε μια ερώτηση την οποία θα απαντούσε ο ίδιος στην κόρη του (μορφή διαλόγου) ενθυμούμενος και αυτός όποιες γλυκιές και πικρές αναμνήσεις (νεώτατο όμορφο πλάσμα, αλλά φτωχό και μόνο) είχε από αυτό το κορίτσι, για το χαμό του οποίου φαίνεται πως έχει βαθιά θλίψη.

β.3. Δύο από τις εικόνες του ποιήματος που αποδίδουν εντονότερα και παραστατικότερα τη θλίψη, από την οποία κυριαρχείται το ποίημα, εντοπίζονται:

α) στον 8ο στίχο (Και λυπηρά ετραγούδαε της άνοιξης τα κάλλη;) και

β) στον 10ο στίχο (Με τόση λύπη, που έλεγες οπώς εκοίταε μνήμα.).

Βιογραφικά του Σολωμού

Χρήσιμα και ενδιαφέροντα πληροφοριακά στοιχεία (και μάλιστα σχετικά σύντομα αλλά επαρκή) για τον Διονύσιο Σολωμό μπορείτε να βρείτε, αν επισκεφτείτε και το το blog της Ειρήνης Παξιμαδάκη

Τέλος η Τράπεζα Θεμάτων

Αλλαγές στην Παιδεία – Τέλος η Τράπεζα Θεμάτων – Τι αλλάζει στις Πανελλήνιες

Σε σειρά αλλαγών που θα ισχύσουν από την εφετινή χρονιά προτίθεται να προχωρήσει η νέα ηγεσία του υπουργείου Παιδείας.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε στον ρ/σ Στο Κόκκινο ο αναπληρωτής υπουργός Παιδείας Τάσος Κουράκης, οι μαθητές της Α’ και της Β’ Λυκείου θα δώσουν προαγωγικές εξετάσεις χωρίς την Τράπεζα Θεμάτων, η οποία καταργείται, ενώ καταργούνται και οι εξετάσεις που θα προσμετρούν σε ποσοστό για την είσοδο στην ανώτατη εκπαίδευση.

Όπως είπε ο κ. Κουράκης, όσον αφορά τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση:

  • Καταργείται από εφέτος η «Τράπεζα θεμάτων». 
  • Καταργούνται από εφέτος οι πανελλαδικού τύπου εξετάσεις στην Α’ και την Β΄ Λυκείου. 
  • Στην Γ’ Λυκείου θα διευρυνθούν τα επιστημονικά πεδία, έτσι ώστε να δοθούν περισσότερες ευκαιρίες για σπουδές στους υποψηφίους σε τμήματα που είναι κοντά στην περιοχή κατοικίας τους. 
  • Επαναπροσλαμβάνονται αλλά από την επόμενη σχολική χρονιά όλοι οι καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης και ειδικά των Επαγγελματικών Λυκείων, που καταργήθηκαν οι ειδικότητες τους. 
  • Επιστρέφουν στις θέσεις τους οι σχολικοί φύλακες που απολύθηκαν.
  • Θα γίνει αναμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων και θα γραφτούν νέα βιβλία στα σχολεία. 

www.dikaiologitika.gr

ΣΥΝΟΧΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Ι. Όλα τα είδη των συνδέσμων γενικά.

ΙΙ. Λέξεις – φράσεις με τις οποίες αρθρώνονται / συσχετίζονται νοήματα:

1. Σύζευξη:

και, επιπλέον, εκτός από αυτά, μεταξύ των άλλων, όχι μόνον αλλά και, επιπροσθέτως, δε φτάνει που….αλλά και, προσθέτω, συνάπτω, δεν αποκλείω, συμπεριλαμβάνω, και αυτό και εκείνο, επίσης.

2. Αντίζευξη:

όμως, αλλά, στον αντίποδα, αντιθέτως, ναι μεν αλλά, εξάλλου, παρόλο που, αν και, εν τούτοις, από το άλλο μέρος, παρά το γεγονός ότι, αντιπαραθέτω, δε συμμερίζομαι, παρά τις προσδοκίες μας

3. Διάζευξη: 

ή το ένα το άλλο, είτε θέλεις είτε όχι, ούτε το ένα ούτε το άλλο

4. Σύγκριση:

το κυριότερο, ο βασικότερος παράγων, συγκριτικά υπερέχει, διαφορετικό από, στην πρώτη θέση από όλα, προτεραιότητα έχει, σε σχέση με τους άλλους είναι ο καλύτερος

5. Παραλληλία και παραβολή:

όπως…έτσι, ανάλογα με, αντίστοιχα με, ισοδύναμα με, παράλληλα με, αντιπαραβάλλοντας, παρομοιάζοντας, συσχετίζοντας, όμοια, παρόμοια

6. Επεξήγηση:

δηλαδή, με αυτό εννοώ, υπονοώ, εξηγώντας θέλω να πω, με άλλα λόγια, δίνοντας άλλη ερμηνεία

7. Συμπέρασμα:

επομένως, ώστε, άρα, λοιπόν, ως εκ τούτου, συμπεραίνεται, συνάγεται, συνεπάγεται, οδηγούμαστε σε, καταλήγουμε στο συμπέρασμα, το αποτέλεσμα είναι, ανακεφαλαιωτικά, συνοψίζοντας συγκεντρωτικά, από τα μέχρι τώρα προκύπτει, καταλήγοντας τέλος, τελικά, συνεπώς

8. Χρονική ακολουθία

όταν, αφού κλπ., ύστερα από αυτό, προηγουμένως, ακολούθως, συγχρόνως, ταυτόχρονα, κατά τη διάρκεια, καθυστερημένα, κατά χρονική σειρά, στη συνέχεια, πρώτα…μετά, όλες οι χρονικές βαθμίδες της ημέρας, του μήνα, του έτους κλπ.

9. Αιτιολογία:

επειδή, διότι, με το αιτιολογικό ότι, οι κινητήριες δυνάμεις, εξαιτίας, με αφορμή, τα κίνητρα/ελατήρια των πράξεων, αυτό οδηγεί σε, για το λόγο ότι

10. Υπόθεση:

εάν, εάν και όταν, εάν και εφόσον, εάν και μόνον εάν, με τον όρο, με την προϋπόθεση, με τη δέσμευση να, με την υπόσχεση να, με την υποχρέωση να, σε περίπτωση (όμως) που

ΙΙΙ. Αντωνυμιοποίηση:

αναφορικές /δεικτικές/επαναληπτικές αντωνυμίες και τα αντίστοιχα επιρρήματα

IV. Επαναλαμβανόμενες βασικές λέξεις – κλειδιά

V. Λέξεις με νοηματική συγγένεια

Ύλη Διαγωνίσματος Ιστορίας (Β’ τριμήνου) στη Γ’ Γυμνασίου Μουσικού Σχολείου Κατερίνης

Ενότητα 17 Απαντήσεις σε Ερωτήσεις βιβλίου

ΕΝΟΤΗΤΕΣ 17, 18 έξτρα

Ενότητα 19: Θέματα – ερωτήσεις για διαγώνισμα

Ενότητα 19: Πρόσθετο υλικό για ερώτηση 3 βιβλίου

Ενότητα 19: Απάντηση μαθήτριας στην ερώτηση 3 βιβλίου

Ενότητα 20: Ενδεικτικά θέματα διαγωνίσματος

Ενότητα 19: Πρόσθετο υλικό για ερώτηση 3 της σελ. 60 του βιβλίου: παράγοντες που οδήγησαν στην έξωση του Όθωνα

«Λαμβάνοντας υπόψη σας όσα μάθατε για την πολιτεία του Όθωνα τόσο σε αυτή την ενότητα όσο και στην προηγούμενη, να εκθέσετε σε σύντομο κείμενο τους παράγοντες που οδήγησαν, κατά τη γνώμη σας, στην έξωσή του».

Αντιλαϊκά μέτρα επί Όθωνος – τι δυσαρέστησε τους Έλληνες

α. Μέχρι την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843

Στις 25 Ιανουαρίου 1833, σε ηλικία 17 ετών, ο Όθωνας αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο, από τη βρετανική φρεγάτα «Μαδαγασκάρη», εν μέσω λαϊκών επευφημιών, συνοδευόμενος από τριμελή Αντιβασιλεία Βαυαρών (που θα κυβερνούσε μέχρι αυτός να ενηλικιωθεί, το 1835) και πολυμελή βαυαρικό τακτικό στρατό (3.850 στρατιώτες) που βαθμιαία συμπληρώθηκε από «εθελοντές», στην πλειοψηφία τους Γερμανούς. Επειδή ο Όθωνας ήταν ανήλικος, σχηματίστηκε επιτροπή Αντιβασιλείας από τους Βαυαρούς Άρμανσπεργκ (πρόεδρο), Μάουρερ, Έιντεκ, Γκρένερ και Άμπελ. Η περίοδος της Αντιβασιλείας κράτησε από το 1832 μέχρι το 1835 και υπήρξε εξαιρετικά σκληρή.

Από τα πρώτα διατάγματα ήταν η διάλυση των ελληνικών στρατιωτικών σωμάτων των οπλαρχηγών. Υπήρξαν έντονες αντιδράσεις και κάποιες εξεγέρσεις πνίγηκαν στο αίμα. Συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν πολλοί γνωστοί καπετάνιοι. Πέρασαν από δίκη τον Κολοκοτρώνη και τον Πλαπούτα που καταδικάστηκαν αρχικά σε θάνατο, αλλά η ποινή τους μετατράπηκε σε 20 χρόνια φυλάκιση, ύστερα από τη διαφωνία των δύο δικαστών Πολυζωίδη και Τερτσέτη. (Για τη δίκη του Κολοκοτρώνη και του Πλαπούτα έγραψε το 1962 ένα δοκίμιο ο Δημήτριος Φωτιάδης και το 1974 γυρίστηκε η ταινία «Η δίκη των δικαστών»

με πρωταγωνιστή στο ρόλο του Πολυζωίδη τον εξαιρετικό Νίκο Κούρκουλο).

Η διοίκηση του κράτους ήταν έντονα συγκεντρωτική και γραφειοκρατική, με νομοθεσία εισηγμένη χωρίς να λαμβάνει υπ’ όψη τις τοπικές ιδιομορφίες. Τα μέλη της κυβέρνησης μοιράζονταν ως προς την εύνοια ανάμεσα στους Αντιβασιλείς. Ο τακτικός στρατός μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια διαλύθηκε. Άτακτα στρατιωτικά σώματα περιφέρονταν στην περιοχή του Ναυπλίου και έδιναν μια εικόνα αναρχίας. Τα στρατεύματα αυτά θεωρούνταν από την Αντιβασιλεία ως εχθρικά προς τη μοναρχία. Η Αντιβασιλεία διέλυσε όλα τα άτακτα στρατεύματα και απομακρύνθηκαν οι στρατολογηθέντες μετά τη δολοφονία του κυβερνήτη. Άλλοι που πολέμησαν στην Ελληνική Επανάσταση είχαν τη δυνατότητα να διαλέξουν μεταξύ της απόλυσής τους και της κατάταξής τους στον τακτικό στρατό. Για την απορρόφηση των παλαιών πολεμιστών θεσπίσθηκε η συγκρότηση 10 ελαφρών ταγμάτων τακτικού στρατού αμιγώς ελληνικών, που όμως δεν συμπληρώθηκαν λόγω του μικρού αριθμού προσέλευσης ανδρών για κατάταξη.

Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα οργανώθηκε πάνω στα πρότυπα του αντίστοιχου βαυαρικού, με έναν κύκλο βασικής υποχρεωτικής εκπαίδευσης και δύο διαφορετικούς κύκλους μέσης, παρά το γεγονός ότι οι ελληνικές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες ήταν πολύ διαφορετικές από αυτές της Βαυαρίας. Κύριο χαρακτηριστικό του περιεχομένου των σπουδών ήταν ο κλασικισμός και η αρχαιολατρία, ενώ ελάχιστη βάση δινόταν στην απόκτηση θετικών και τεχνικών γνώσεων. [Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε αναθέσει στον αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη και το συνάδελφό του Έντουαρντ Σάουμπερτ  το σχεδιασμό δημοσίων κτιρίων. Ο Κλεάνθης  υπήρξε λάτρης των αναγεννησιακών μορφών, τις οποίες απέδιδε με καλαισθησία και λιτότητα και στη διαμορφωμένη από τον ίδιο οικία του στην Πλάκα στεγάστηκε τα πρώτα 4 χρόνια της λειτουργίας του (18371841) το Πανεπιστήμιο Αθηνών.].

Τα μέλη της Αντιβασιλείας αποφάσισαν να κλείσουν όλα τα μοναστήρια που είχαν κάτω από 6 μοναχούς. Έκλεισαν μάλιστα και όλα τα γυναικεία μοναστήρια, ενώ απαγορεύτηκαν και οι δωρεές. Εκποιήθηκε, τέλος, μεγάλο μέρος της περιουσίας των διαλυθέντων εκκλησιών για τα κονδύλια του κράτους, γεγονός που προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις (απομάκρυνση από παραδόσεις και εφαρμογή ενός καισαροπαπικού σχεδίου Βαυαρών).

β. Μετά την καθιέρωση της Συνταγματικής Μοναρχίας

Μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο οι αρχηγοί των 3 κομμάτων αποσύρθηκαν από την πολιτική ζωή και άρχισε μια νέα περίοδος στην οποία άρχισε ο μετασχηματισμός της νεοελληνικής κοινωνίας με την ενίσχυση της αστικής τάξης. Επίσης,το φιλελεύθερο πνεύμα που επικρατούσε στην Ιταλία εμψύχωσε τους Έλληνες, οι οποίοι πίστευαν ότι οι Ιταλοί μετά από τη νίκη τους πάνω στην Αυστρία θα προχωρούσαν στην απελευθέρωση των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής. Ο λαός περίμενε από τον Όθωνα ενεργή δράση, αλλά εκείνος δίσταζε και κατηγορήθηκε για φιλοαυστριακά αισθήματα. Ο Τύπος στρεφόταν ανοιχτά κατά του βασιλιά και στη Βουλή ενισχύθηκε η αντιπολιτευτική παράταξη. Ο Όθωνας διέταξε τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης Μιαούλη, η οποία διενήργησε εκλογές 1859 και κέρδισε. Η αντιπολίτευση αντέδρασε για τις σκανδαλώδεις παρεμβάσεις υπέρ των κυβερνητικών υποψηφίων. Μετά από την απομάκρυνση πολλών βουλευτών και αναταραχές ο Όθωνας τελικά διέλυσε τη Βουλή και έκανε εκλογές το 1861, στις οποίες τόσο ο Όθωνας, όσο και η κυβέρνηση χρησιμοποίησαν όλα τα μέσα για να επικρατήσουν οι κυβερνητικοί.

Επαναστατικά κινήματα και Επανάσταση κι έξωση του Όθωνα

Στο Ναύπλιο εμφανίστηκαν τα πρώτα επαναστατικά κινήματα. Το 1862 οι επαναστάτες κατέλυσαν τις αρχές και επιδίωξαν την κατάργηση του συστήματος και την αναγόρευση νέου, τη διάλυση του παρανόμου της Βουλής και τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης. Η κυβέρνηση πολιόρκησε το Ναύπλιο. Ο Όθωνας χορήγησε μερική αμνηστία, υπό τον όρο οι πρωτεργάτες να εγκαταλείψουν το ελληνικό έδαφος σε δύο πλοία. Επαναστατικά κινήματα πραγματοποιήθηκαν και στη Σύρο. Τελικά ο Μιαούλης υπέβαλε την παραίτησή του και ο Όθωνας έκανε πρωθυπουργό τον Ιωάννη Κολοκοτρώνη. Ο Όθωνας μάλιστα έκανε κρυφά σχέδια με την Ιταλία για κοινή δράση κατά της Πύλης. Η Αγγλία μαθαίνοντας γι’ αυτά τα σχέδια έλαβε τα κατάλληλα μέτρα για τη ματαίωσή τους. Στο εσωτερικό επικρατούσαν οι αντιβασιλικές διαδηλώσεις. Τη νύχτα 10 προς 11 Οκτωβρίου εκδίδεται Ψήφισμα του Έθνους για την κατάργηση της Βασιλείας του Όθωνα.

Το τραπέζι όπου υπογράφηκε η έξωση του Όθωνα. Το στέμμα του, τσακισμένο, πάνω στο τραπέζι. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα

Μετά ξέσπασε στην Αιτωλοακαρνανία επανάσταση, που έφτασε μέχρι την Αθήνα. Το βασιλικό ζεύγος έμεινε στο πολεμικό Αμαλία, ενώ οι Μεγάλες Δυνάμειςτους συμβούλευαν να αναχωρήσουν αμέσως. Ο Όθωνας και η Αμαλία εγκατέλειψαν την Ελλάδα στις 23 Οκτωβρίου 1862 με το αγγλικό πολεμικό Σκύλλα. Κατέφυγαν στο Μόναχο και αργότερα στη Βαμβέργη, αλλά ο Όθωνας δεν παραιτήθηκε επίσημα από τον θρόνο. Κάποιοι ιστορικοί αναφέρουν ότι ο Όθων αγάπησε την Ελλάδα όσο τίποτε άλλο, όχι όμως και τους Έλληνες. Απεβίωσε στις 26 Ιουλίου 1867 στη Βαμβέργη (Bamberg). Ο ίδιος θέλησε να θαφτεί με την παραδοσιακή ενδυμασία της Ελλάδας, τη φουστανέλα. Είναι θαμμένος μαζί με την Αμαλία στον οικογενειακό τάφο της βαυαρικής δυναστείας, στην εκκλησία Theatinerkirche, στο κέντρο του Μονάχου.

Η σαρκοφάγος του Όθωνα στην εκκλησία των Θεατίνων στο Μόναχο

Πηγή: http://el.wikipedia.org