Κ.Π.Α, Γ΄ Γυμν., ΜΑΘΗΜΑ 4ο (σελ. 21-24 βιβλίου)

3.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΣΗ (σελ. 21)

  • Η θέση που καταλαμβάνει το άτομο στις κοινωνικές ομάδες όπου συμμετέχει.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΘΕΣΕΙΣ
Οικογένεια

Σχολείο

Επιχείρηση

Πολιτικό κόμμα

γονιός, παιδί

δάσκαλος, μαθητής

εργοδότης, εργαζόμενος

στέλεχος, μέλος

  • Εξουσία που έχει το άτομο: ανάλογη της κοινωνικής του θέσης
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΞΟΥΣΙΑ
μεγάλη

μικρή

πολλά

λίγα

μεγάλη

μικρή

3.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ (σελ. 21)

  • Τρόπος κατάληψης κοινωνικής θέσης: ανάλογα με τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του ατόμου
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ
εκ γενετής

ηλικία

φύλο

εθνότητα

δοτές

μαθητής

στρατιώτης

Έλληνας

επίκτητα

μόρφωση

εισόδημα

κεκτημένες

φοιτητής, καθηγητής

επιχειρηματίας

Η σημασία των εκ γενετής ή επίκτητων χαρακτηριστικών διαφέρει από κοινωνία σε κοινωνία.

(παλαιότερες κοινωνίες:  δινόταν βάρος στα εκ γενετής χαρακτηριστικά, π.χ. η γυναίκα αποκλειόταν από θέσεις εξουσίας

 σύγχρονες κοινωνίες:  δίνεται βάρος στα επίκτητα χαρακτηριστικά π.χ. η μόρφωση και οι δεξιότητες οδηγούν σε κεκτημένες κοινωνικές θέσεις, εφόσον υπάρχει ισότητα)

3.2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ (σ.22)

  • ΕΙΝΑΙ η συμπεριφορά που οφείλει να έχει το άτομο που κατέχει μια κοινωνική θέση απέναντι στα άλλα άτομα
  • ΑΠΟΡΡΕΕΙ από δικαιώματα / υποχρεώσεις που πηγάζουν από την κοινωνική του θέση
  • ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΕΤΑΙ από κοινωνικούς κανόνες (π.χ. σχολικοί κανόνες: προσδιορίζουν το ρόλο του μαθητή, νόμοι: προσδιορίζουν το ρόλο του πολίτη)
  • ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΕΤΑΙ με βάση την προσωπικότητα του καθενός.

Η ελευθερία στην προσαρμογή του κοινωνικού ρόλου στην προσωπικότητά μας, εξαρτάται από την κάθε κοινωνία.

(παλαιότερες κοινωνίες = λιγότερη ελευθερία επιλογής συμπεριφοράς

 σύγχρονες κοινωνίες = περισσότερη ελευθερία επιλογής συμπεριφοράς)

ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΡΟΛΩΝ (π.χ. γονέας – εργαζόμενος) – Συμμετοχή σε πολλές κοινωνικές ομάδες – πολλοί κοινωνικοί ρόλοι – πολλές υποχρεώσεις = σύγκρουση ρόλων.

3.3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ (σ.23-24)

  • ΕΙΝΑΙ πρότυπα συμπεριφοράς (π.χ. ισομερής κατανομή οικογενειακών βαρών)
  • ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΙ από κοινωνικές αξίες (π.χ. αξία ισότητας)
  • ΕΙΔΗ:  τυπικοί – άτυποι (γραπτοί – άγραφοι)

αυστηροί – ελαστικοί (προβλέπουν ή όχι ποινές)

γενικοί – ειδικοί (αφορούν όλο ή μέρος του κοινωνικού συνόλου)

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Γ ΓΥΜΝ. -Εισαγωγικό μάθημα, βίντεο

Για το 1ο και 2ο μάθημα. Ένα ευχάριστο και ενδιαφέρον βιντάκι, που δημιουργεί καλή προδιάθεση / θετικό κλίμα στα παιδιά για το μάθημα.

Αμέσως μετά: για το «ΚΕΦ.1 – ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ- ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ»: 2 εκπαιδευτικά video

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, Μαθήματα 3ο και 4ο

 

 

Τι είναι κοινωνική ομάδα;

Κοινωνική ομάδα είναι ένα οργανωμένο σύνολο ατόμων, που επικοινωνούν, έχουν κοινούς σκοπούς και αποκτούν την αίσθηση του «εμείς», δηλαδή συνείδηση ότι αποτελούν ομάδα.

  • Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής ομάδας;
    • Συγκεκριμένη οργάνωση και αυτό τις διακρίνει από τις τυχαίες συναθροίσεις (π.χ. άτομα που περιμένουν σε μια στάση)
    • Συχνή επικοινωνία μεταξύ τους
    • Κοινούς σκοπούς (επαγγελματικοί, οικονομικοί, πολιτικοί, κοινά ενδιαφέροντα κ.λ.π.)
    • Αποκτούν την αίσθηση του «εμείς», δηλ. μια ταυτότητα, κοινή με τα άλλα μέλη της ομάδας, όπως π.χ. την ταυτότητα του εθελοντή, του μαθητή, του δημότη, του αθλητή, μέσα από τη συμμετοχή τους σε αυτές τις ομάδες.
  • Ποιες είναι οι διακρίσεις των κοινωνικών ομάδων με βάση ποια κριτήρια;

Οι κοινωνικές ομάδες μπορούν να διακριθούν:

  • με βάση το μέγεθός τους σε μικρές ή μεγάλες (χωριό-αθλητική ομάδα),
  • με βάση την οργάνωσή τους σε ομάδες περισσότερο ή λιγότερο οργανωμένες (σχολείο-παρέα),
  • με βάση τη διάρκειά τους σε ομάδες μεγάλης διάρκειας ή προσωρινές (οικογένεια-επιτροπή διαμαρτυρίας).
  • Ποια είναι τα είδη των κοινωνικών ομάδων;

Τα είδη των κοινωνικών ομάδων είναι: Πρωτογενείς και Δευτερογενείς – Κλειστές και Ανοιχτές.

  • Πρωτογενείς: είναι οι ομάδες στις οποίες εντάσσονται όλα τα άτομα όπως η οικογένεια και οι παρέες των συνομηλίκων. Αυτές οι ομάδες έχουν επίδραση στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου, εφόσον σε αυτές ζει και συμμετέχει ολοκληρωτικά.
  • Δευτερογενείς: είναι οι ομάδες στις οποίες το άτομο εντάσσεται στη διάρκεια της ζωής του, συνήθως με δική του επιλογή, για την ικανοποίηση συγκεκριμένου σκοπού ή συμφέροντος. Αυτές είναι οι επαγγελματικές, οι πολιτικές ομάδες ή οι ομάδες ενδιαφερόντων. Επιδρούν σε ορισμένες μόνο πλευρές της ζωής του ατόμου.
  • Ανοικτές: είναι οι ομάδες στις οποίες μπορεί να συμμετέχει ελεύθερα όποιος συμφωνεί με τους σκοπούς και τις επιδιώξεις τους. π.χ. διάφορα επαγγελματικά σωματεία.
  • Κλειστές: είναι οι ομάδες που θέτουν αυστηρές προϋποθέσεις για την ένταξη σε αυτές, όπως π.χ. οι αδελφότητες, κλειστές λέσχες ή συμμορίες. Έχουν έντονη τη διάκριση ανάμεσα στα μέλη της ομάδας «εμείς» και στους εκτός της ομάδας οι «άλλοι».
  • Τι ονομάζουμε πολυπολιτισμικές κοινωνίες;

Πολυπολιτισμικές είναι οι κοινωνίες στις οποίες συμβιώνουν πολλές διαφορετικές εθνικές, γλωσσικές, θρησκευτικές, πολιτιστικές ομάδες, με διαφορετικές αξίες, απόψεις και ιδεολογίες.

  • Τι είναι προκαταλήψεις, γιατί δημιουργούνται, ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες μορφές προκαταλήψεων και ποια τα αποτελέσματα αυτών των προκαταλήψεων;

Προκαταλήψεις είναι το αποτέλεσμα των αρνητικών στάσεων απέναντι σε άτομα διαφορετικών ομάδων, δηλαδή αρνητικών συνήθως αντιλήψεων και εικόνων για άτομα άλλων ομάδων που δε βασίζονται στην πραγματικότητα.

Οι πιο συνηθισμένες μορφές προκαταλήψεων είναι αυτές που αφορούν το φύλο, τη φυλή, την ηλικία, τη θρησκεία, τη χώρα προέλευσης, το κοινωνικό στρώμα ή την υγεία των ατόμων.

Οι προκαταλήψεις οδηγούν σε αρνητικές διακρίσεις, άνιση δηλαδή μεταχείριση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων π.χ. γυναίκες, αλλοδαποί, τσιγγάνοι, άτομα με αναπηρίες. Ο αποκλεισμός αυτών των κοινωνικών ομάδων (ρατσισμός) καταπατά το θεμελιώδες δικαίωμα κάθε ανθρώπου να ζει χωρίς διακρίσεις λόγω εθνικής ή θρησκευτικής ταυτότητας, φύλου ή αναπηρίας.

«Είμαστε όλοι ίσοι, είμαστε όλοι διαφορετικοί»: ένα πολύ καλό 7λεπτο βιντεάκι:

  • Γιατί οι άνθρωποι εντάσσονται σε ομάδες;
    • Πρωταρχικός λόγος είναι η ανάγκη του να ανήκει σε ένα σύνολο και να νιώθει την αίσθηση του «εμείς». Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα που χρειάζονται επικοινωνία και συνεργασία για να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν.
    • Άλλος λόγος ένταξης είναι τα κοινά ενδιαφέροντα ή τα κοινά οικονομικά ή επαγγελματικά ενδιαφέροντα. Αυτά οδηγούν σε ένταξη σε αθλητικούς ή πολιτιστικούς συλλόγους, σε πολιτικά κόμματα και νεολαίες, σε ομάδες πίεσης (Σωματεία, Οργανώσεις, Σύλλογοι), σε κινήματα όπως το οικολογικό, των ατόμων με αναπηρίες, σε εθελοντικές ομάδες και Μη Κυβερνητικές οργανώσεις.
    • Η τάση για μίμηση και η ανάγκη απόκτησης ταυτότητας που να διακρίνει τα άτομα. Π.χ. ομάδες μουσικών ενδιαφερόντων ροκ, χέβυ μέταλ, νιου γουέιβ κ.λ.π.
    • Η ανάγκη κάποιων να αναδειχτούν ηγέτες.
  • Πότε μια ομάδα διατηρεί τη συνοχή της;

Μια ομάδα διατηρεί τη συνοχή της όσο εξυπηρετείται ο κοινός σκοπός και επιτυγχάνονται οι κοινοί στόχοι. Έτσι ενισχύονται οι δεσμοί των μελών της κοινωνικής ομάδας. Τα μέλη επικοινωνούν συχνά μεταξύ τους, υπακούν σε κοινούς κανόνες, έχουν κοινές αξίες και εμπειρίες, χρησιμοποιούν μια κοινή «γλώσσα» όπως π.χ. μια παρέα συμμαθητών ή με τους συναδέλφους σε ένα χώρο εργασίας.

  • Για ποιους λόγους διαλύεται μια κοινωνική ομάδα; Δώστε παράδειγμα.

Αν ο κοινός στόχος πάψει να υπάρχει, είτε γιατί έχει επιτευχθεί είτε γιατί άλλαξαν τα ενδιαφέροντα των ατόμων, είτε γιατί υπήρξαν διαφωνίες ή αποτυχίες, η κοινωνική ομάδα μπορεί να διαλυθεί όπως η Φιλική Εταιρεία στο παρελθόν ή οι ομάδες αγροτών που επεξεργάζονταν αγροτικά προϊόντα και διαλύθηκαν με την εκβιομηχάνιση της χώρας. Όταν διαμορφώνονται νέες ανάγκες και κοινωνικές συνθήκες, κάποιες κοινωνικές ομάδες καταργούνται και δημιουργούνται νέες, οι οποίες δίνουν νέες ταυτότητες στα άτομα. (με την πτώση της δημοκρατίας έπαψαν να υπάρχουν οι ομάδες φοιτητών που εναντιώθηκαν στο καθεστώς και δημιουργήθηκαν νέες ομάδες με άλλους στόχους όπως οι φοιτητικοί σύλλογοι).

Πολύ καλό το βίντεο της εκπαιδευτικής τηλεόρασης για την παρέα των συνομηλίκων (η κοινωνική ομάδα της παρέας: θέσεις, ρόλοι κ.λπ.):

και για την εργασία (η κοινωνική ομάδα εργασίας:θέσεις, ρόλοι κ.λπ.):

Όλα τα παραπάνω συγκεντρωμένα μαζί με 3 ακόμη βιντεάκια κι ένα τεστ αυτοαξιολόγησης στο 2ο κεφάλαιο: εδώ.

Η ζωή στη μινωική Κρήτη

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του BBC, “Ατλαντίδα: Το Τέλος Ενός Κόσμου η Γέννηση ενός Θρύλου”.

Ένα εντυπωσιακό βίντεο στο οποίο αναπαριστάται η ζωή στην μινωική Κρήτη δείχνει πτυχές από τον πολιτισμό που άκμασε ως ναυτική δύναμη περίπου από τον 27ο αιώνα έως τον 15ο αιώνα π.Χ..

Τα ανάκτορα της Κνωσού ανακαλύφθηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα μ.Χ από τον Βρετανό αρχαιολόγο Άρθουρ Έβανς.

Ο Μινωικός πολιτισμός θεωρείται ότι ξεκινάει με τα ανακτορικά συγκροτήματα που εμφανίστηκαν στην Εποχή του Χαλκού. Στο βίντεο παρουσιάζεται η ναυτική δύναμη των Μινωιτών αλλά και εξαιρετικές αναπαραστάσεις από τα Ταυροκαθάψια, τη δημοφιλέστερη ψυχαγωγία της εποχής, αντίστοιχημε τις σημερινές ταυρομαχίες.

Το τέλος του Μινωικού πολιτισμού ήρθε με την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας περίπου το 1600 π.Χ.