9.1 ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΩΜΑ,9.2 ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ-ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ,9.3 ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ, 9.4. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ;

Εν. 9_Πώς βγαίνουν τα αποτελ. των εκλογών Προβολή παρουσίασης για τις ενότητες 9.1, 9.2 και 9.3 του Γ. Μάλλιου.

1η αλλαγή σε αυτήν: οι εικόνες που δείχνουν τα αποτελέσματα των εκλογών. Αντικαταστάθηκαν με αυτά του Σεπτεμβρίου 2015. – 2η αλλαγή σε αυτήν: Οι πολιτικοί αρχηγοί των κομμάτων με βουλευτικές έδρες τον Φεβρουάριο του 2016. – Στο τέλος -αλλά και ενδιάμεσα- υπάρχουν κείμενα, σκίτσα, ερωτήσεις ανοιχτού και κλειστού τύπου, σταυρόλεξο και κρυπτόλεξο. Επίσης παραπέμπει για επιπλέον αυτοαξιολόγηση εδώ.

ΜΑΘΗΜΑ 19ο (σελ. 79-81)9.3 ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

POWERPOINT_Κ.Π.Α. 9.3: ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ, σχεδιαγράμματα, πίνακες, φωτογραφίες, ερωτήσεις, ασκήσεις

Επιπλέον ερωτήσεις

  1. Στις 10-12-2007 ο υπουργός Εσωτερικών, Προκόπης Παυλόπουλος, κατέθεσε στη Βουλή το νομοσχέδιο για τις αλλαγές στον εκλογικό νόμο. Τι προβλέπεται, μεταξύ άλλων, στο νομοσχέδιο αυτό, όσον αφορά τον εκλογικό νόμο;
  2. Από το http://www.venizelos-foundation.gr πήρατε μια σελίδα – απόσπασμα από την σύγχρονη ιστορία μας, η οποία αναφέρεται στις χρονιές 1913-1920. Εκεί υπάρχει σαφής αναφορά στις εκλογές του 1920. Τι συνέβη τότε; Ποια η σχέση του εκλογικού νόμου με το εκλογικό αποτέλεσμα; Γνωρίζετε μία ή δύο βασικές συνέπειες αυτού του αποτελέσματος;
  3. Ποια τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα των διαφόρων εκλογικών συστημάτων; Εσείς ποιο θα προτιμούσατε; Για ποιο λόγο;
  4. α) Τι σημαίνει «έπεσε η κυβέρνηση»; β) Ρωτήστε τους γονείς σας, αν δεν γνωρίζετε οι ίδιοι ή δεν μπορείτε να βρείτε σχετικές πληροφορίες, με ποιον τρόπο είναι δυνατόν να «πέσει» μια κυβέρνηση. Τι γίνεται αμέσως μετά;
  5. Τι σημαίνει «πολυκομματισμός»; Είναι κάτι καλό; Υποστηρίξτε την άποψή σας με επιχειρήματα.
  6. α) Πώς ονομάζεται η Κυβέρνηση που αναλαμβάνει υπηρεσία για τη διεξαγωγή εκλογών; β) Τι σημαίνει «κυβέρνηση ειδικού σκοπούκαι περιορισμένου χρόνου;» γ) Τι σημαίνει «οικουμενική κυβέρνηση»; δ) τι σημαίνει «κυβέρνηση συνασπισμού»; Και ε) τι σημαίνει «κυβέρνηση τεχνοκρατών»;

Κ.Π.Α. Γ΄ Γυμνασίου – 8ο κεφάλαιο: Πολιτεύματα, Το Σύνταγμα & οι βασικές αρχές του: Σχεδιαγράμματα, προβολές παρουσίασης, ερωτήσεις κι απαντήσεις των ενοτήτων 8.1 – 8.4.4

Πολύ καλή η προβολή παρουσίασης που ακολουθεί. Αφορά όλο το κεφάλαιο 8. Έγινε αναπροσαρμογή μόνο των φωτογραφιών του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού της Ελλάδας το 2016.

Γ.Μάλλιος, ΚΠΑ, Κεφ. 8

8.1 ΜΟΡΦΕΣ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΩΝ (σελ. 67-68)

  1. Με ποια έννοια συνδέεται ο όρος πολίτευμα και ποια η χρησιμότητά του;

Με την έννοια της κρατικής εξουσίας. Το πολίτευμα:

α) προσδιορίζει την κρατική εξουσία (τον τρόπο οργάνωσης και τον τρόπο άσκησής της)

β) Μέσα από την εξουσία του κράτους, που προσδιορίζεται από το πολίτευμα, θεσπίζονται και εφαρμόζονται οι νόμοι, δηλ. οι υποχρεωτικοί κοινωνικοί κανόνες, οι οποίοι είναι αναγκαίοι για τη διατήρηση της συνοχής και της βιωσιμότητας της κοινωνίας.

  1. Ποιο κριτήριο χρησιμοποιείται για τη διάκριση των πολιτευμάτων; Ποια τα είδη πολιτευμάτων;

Το κριτήριο για να διακρίνουμε τα πολιτεύματα είναι ποιος ασκεί την εξουσία.

α) Μοναρχικά: Την εξουσία ασκεί η μονάρχης. Η μοναρχία διακρίνεται σε απόλυτη μοναρχία (η εξουσία συγκεντρώνεται στο πρόσωπο του μονάρχη) και συνταγματική μοναρχία (η εξουσία του μονάρχη περιορίζεται από γραπτό νόμο, το Σύνταγμα)

β) Ολιγαρχικά: Την εξουσία ασκούν λίγα πρόσωπα. Στη σύγχρονη εποχή ονομάζονται δικτατορικά.

γ) Δημοκρατικά: Την εξουσία ασκεί ο λαός.

 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

  1. Τι εννοούμε όταν κάνουμε λόγο για δημοκρατικές διαδικασίες;

Εννοούμε τη διαδικασία συμμετοχής και λήψης αποφάσεων σε μια ομαδική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα, σε μια ομαδική δραστηριότητα:

α) συμμετέχουν όλοι

β) η απόφαση που λαμβάνεται είναι σύμφωνη με τη γνώμη των περισσοτέρων.

  1. Ποια είναι η έννοια της Δημοκρατίας;

Δημοκρατία είναι ο πολίτευμα στο οποίο την εξουσία ασκεί ο λαός είτε άμεσα (ο ίδιος) είτε έμμεσα (μέσω των αντιπροσώπων του). Συγκεκριμένα:

α) Συμμετέχει όλος ο λαός (είτε έμμεσα είτε άμεσα) στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων

β) Η απόφαση που λαμβάνεται είναι σύμφωνη με τη γνώμη της πλειοψηφίας.

  1. Τι απαιτείται για να λειτουργήσει σωστά μια Δημοκρατία;

Συμμετοχή και ενεργοποίηση όλων των πολιτών, αφού αυτοί αποτελούν την πηγή εξουσίας.

  1. Ποιες είναι οι κατηγορίες των Δημοκρατικών Πολιτευμάτων;

Α. Άμεση Δημοκρατία: Ο λαός ασκεί απευθείας την εξουσία.

Β. Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία: Ο λαός ασκεί την εξουσία μέσω των αντιπροσώπων του.

  1. Δώστε παραδείγματα και από τις 2 κατηγορίες Δημοκρατικών Πολιτευμάτων.

α) Η ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ είναι ο τύπος δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα. Σήμερα δεν είναι εφικτή σήμερα, λόγω των πολυπληθών πόλεων και κρατών και του τρόπου οργάνωσής τους. Υπάρχουν όμως θεσμοί άμεσης δημοκρατίας, όπως οι εκλογές, τα δημοψηφίσματα και η λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία.

β)Η ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ είναι ο τύπος δημοκρατίας στα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα. 

  1. Ποια είναι τα κριτήρια διάκρισης του πολιτεύματος της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας; Ποια τα είδη αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, σύμφωνα με τα κριτήρια αυτά; Αναφέρατε χώρες με το κάθε πολίτευμα.

Τα κριτήρια είναι τα πολιτειακά όργανα (δηλ. τα όργανα που είναι υπεύθυνα για την άσκηση της εξουσίας) και ο αρχηγός του κράτους.

 

ΕΙΔΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ:       

  • ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

            α) Πολιτειακό όργανο λήψης αποφάσεων: Κυβέρνηση (εκλέγεται από το λαό)

            β) Αρχηγός του Κράτους: Βασιλιάς.

               Αρμοδιότητες: χωρίς ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες / κληρονομικός

              (Αγγλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Νορβηγία, Ισπανία)

  • ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

            α) Πολιτειακό όργανο λήψης αποφάσεων: Κυβέρνηση (εκλέγεται από το λαό)

            β) Αρχηγός του Κράτους: Πρόεδρος

               Αρμοδιότητες: χωρίς ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες / αιρετός έμμεσα (από τη Βουλή)

              (Ελλάδα, Ιταλία, Γερμανία)

  • ΠΡΟΕΔΡΙΚΗ

            α) Πολιτειακά όργανα λήψης αποφάσεων: Κυβέρνηση (σχηματίζεται από τον Πρόεδρο), Πρόεδρος

            β) Αρχηγός του Κράτους: Πρόεδρος

               Αρμοδιότητες: με ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες / αιρετός άμεσα (από το λαό)

              (ΗΠΑ, Ρωσία, Κύπρος)

Προβολή prezi με τις μορφές πολιτευμάτων, 3 βιντεάκια κινουμένων σχεδίων μέσω voki στα οποία παρουσιάζουν το πολίτευμά τους η βασίλισσα της Αγγλίας, ο Έλληνας Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, καθώς και ένα ινερνετικό τεστ αξιολόγησης από το ιστολόγιο http://gallou.weebly.com της νομικού και εκπαιδευτικού ΓΑΛΛΟΥ. Η προβολή prezi pεριέχει και 3 λεπτο βίντεο για την Αθην. δημοκρατία.

 8.2 ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (σελ. 69-70)

Ποιο είναι το πολίτευμα της Ελλάδας και πώς προέκυψε ιστορικά στους νεώτερους χρόνους;

            Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι η Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Προβολή παρουσίασης: Τα Συντάγματα της Ελλάδας – εργ. μαθητριών 2 – Υπεύθυνη καθηγήτρια: Χιωτέρη  Κατερίνα

ΕΝΝΟΙΑ:

Δημοκρατία σημαίνει ότι όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό (αρχή λαϊκής κυριαρχίας)

Προεδρευόμενη σημαίνει ότι αρχηγός του Κράτους είναι ο Πρόεδρος

Κοινοβουλευτική σημαίνει ότι ο λαός ασκεί την εξουσία έμμεσα, από το Κοινοβούλιο, από το οποίο προέρχεται η Κυβέρνηση και εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

8.3 ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

  1. Γιατί η θέσπιση συντάγματος είναι απαίτηση των πολιτών κάθε κράτους; Δώστε ιστορικά παραδείγματα.

Γιατί το Σύνταγμα προσφέρει ασφάλεια στον πολίτη, επειδή τον προστατεύει από τις αυθαιρεσίες της κρατικής εξουσίας, αφού αποτελεί νόμο που η κρατική εξουσία δεν μπορεί να παρακάμψει. Έτσι, την 3η Σεπτεμβρίου 1843, όπως και στη Γαλλική Επανάσταση, ο λαός απαιτούσε Σύνταγμα.

  1. Ποια η έννοια του Συντάγματος; Τι πρακτικές συνέπειες έχει;

Είναι ο ανώτερος από όλους τους νόμους, δηλ. ο θεμελιώδης νόμος της Πολιτείας.

Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι νόμοι πρέπει να στηρίζονται στο Σύνταγμα. Π.χ., η αλλαγή του Οικογενειακού Δικαίου στην Ελλάδα στηρίχθηκε στο δικαίωμα της ισότητας, που κατοχυρώθηκε στο Σύνταγμα του 1975.

  1. Ποια η σημασία του Συντάγματος για την κρατική εξουσία;

α) Ρυθμίζει τη λειτουργία της

β) Θέτει τα όριά της, ώστε να παρεμποδίζονται αυθαιρεσίες εις βάρος των Πολιτών

  1. Ποια η σημασία του Συντάγματος για τους πολίτες;

α) Κατοχυρώνει τα δικαιώματά τους

β) Καθορίζει τις υποχρεώσεις τους

  1. Ποιες κατηγορίες Συνταγμάτων υπάρχουν; Σε ποια ανήκει το Σύνταγμα της Ελλάδας και γιατί;

α) Ήπια: αναθεωρούνται εύκολα

β) Αυστηρά: αναθεωρούνται δύσκολα

Το ελληνικό Σύνταγμα είναι αυστηρό, γιατί: α)απαγορεύει την αναθεώρηση διατάξεων για τη μορφή του πολιτεύματος και για τα ατομικά δικαιώματα. και β) αναθεωρείται με δύσκολη διαδικασίας (ευρύτερη συναίνεση, χρονοβόρα διαδικασία).

Έως σήμερα έχει αναθεωρηθεί 3 φορές (1986, 2001 και 2008).

8.4 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Ποιες είναι οι αρχές στις οποίες στηρίζονται τα σύγχρονα συντάγματα και πώς προέκυψαν αυτές ιστορικά;

Αρχή λαϊκής κυριαρχίας, αρχή κράτους δικαίου, αρχή κοινωνικού κράτους, αρχή διάκρισης των λειτουργιών. Διαμορφώθηκαν αρχικά στην Αρχαία Ελλάδα, με την εμφάνιση της δημοκρατίας, αλλά για να φτάσουν στη σημερινή τους μορφή χρειάστηκε να διεκδικηθούν με επαναστάσεις στον 18ο και 19ο αιώνα (Γαλλική, Αγγλική).

8.4.1 ΛΑΪΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ

  1. Ποια είναι η έννοια της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας και πότε καθιερώθηκε ιστορικά;

Λαϊκή κυριαρχία σημαίνει την κυριαρχία του λαού ως προς την εξουσία. Η εξουσία δηλ. ασκείται από όσους έχουν δικαίωμα ψήφου (εκλογικό σώμα). Συνέπεια αυτού είναι η εφαρμογή της θέλησης της πλειοψηφίας, η οποία εκλέγει τα όργανα του κράτους (αντιπροσωπευτικό σύστημα).

Η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας καθιερώθηκε για πρώτη φορά στο Σύνταγμα της Τροιζήνας το 1827.

  1. Πώς κατοχυρώνεται η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας στο Σύνταγμα;

Κατοχυρώνεται ρητά στο άρθρο 1 του Συντάγματος (δεν αναθεωρείται), καθώς και σε άλλα άρθρα που προβλέπουν:

-την εκλογή των αντιπροσώπων (βουλευτές, δήμαρχοι, νομάρχες)

-τη δυνατότητα κάθε πολίτη (που συμπληρώνει τις προϋποθέσεις) να είναι υποψήφιος Πρόεδρος, βουλευτής, δήμαρχος ή νομάρχης

-τη δυνατότητα να εκφράζει ο λαός τη γνώμη του με δημοψήφισμα

-το δικαίωμα του συνέρχεσθαι (δηλ. της συλλογικής δράσης των πολιτών μέσα από σωματεία)

-την υποχρέωση σεβασμού της αρχής, που έχουν όλα τα όργανα του κράτους, με το να ασκούν τις αρμοδιότητές του όπως ορίζει το Σύνταγμα και οι νόμοι.

8.4.2 ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ

  1. Ποιες ιστορικές συγκυρίες επέβαλαν την αρχή του κράτους δικαίου;

Η αστική τάξη τον 19ο αιώνα προσπάθησε, μέσω του γραπτού τύπου του Συντάγματος, να περιορίσει την αυθαιρεσία του μονάρχη και να διασφαλίσει τα δικαιώματα των πολιτών.

  1. Ποια είναι η έννοια του κράτους δικαίου, όπως αποτυπώνεται στο σύγχρονο Σύνταγμα;

-Ότι κάθε πράξη οργάνων της εξουσίας πρέπει να προβλέπεται στο νόμο (αρχή νομιμότητας).

-Ότι όλοι οι πολίτες έχουν θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα (π.χ. ισότητα, δικαίωμα ατομικής ιδιοκτησίας, θρησκευτικής ελευθερίας κλπ.)

-Ότι η δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη από άλλα κρατικά όργανα

8.4.3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

  1. Πώς προέκυψε ιστορικά η ανάγκη για κοινωνικό κράτος και ποιος είναι ο σκοπός του;

-Μετά τη βιομηχανική επανάσταση προέκυψαν μεγάλες οικονομικές ανισότητες 

-Το βιοτικό επίπεδο των πολιτών παρουσίαζε μεγάλες διαφορές μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών τάξεων 

-Αποτέλεσμα: να μην μπορούν πολλά άτομα χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων να έχουν πρόσβαση σε απολύτως απαραίτητα αγαθά

-Για να μπορούν να απολαμβάνουν όλοι τα αγαθά αυτά και να αμβλυνθούν οι κοινωνικές ανισότητες, κατοχυρώθηκε μετά το Β’ παγκόσμιο πόλεμο το κοινωνικό κράτος.

  1. Πώς προβλέπεται το κοινωνικό κράτος στο Σύνταγμα;

α) Με υποχρεώσεις του κράτους (για δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, δωρεάν εκπαίδευση, προστασία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, ενίσχυση οικογένειας κλπ.)

β) Με κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών (π.χ. για δημόσια δωρεάν παιδεία, για προστασία της υγείας, προστασία του περιβάλλοντος)

Το ΣΥΝΤΑΓΜΑ: ΠΡΟΒΟΛΗ PREZI. ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΚΑΙ 3 videoclips. Ακολουθεί ιντερνετικό τεστ αξιολόγησης.

8.4.4 ΑΡΧΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

  1. Ποιες είναι οι τρεις διαφορετικές λειτουργίες που επιτελούν τα όργανα του κράτους; Γιατί αυτές πρέπει να ασκούνται από διαφορετικά όργανα;

α) θέσπιση νόμων (νομοθετική λειτουργία)

β) εφαρμογή νόμων (εκτελεστική λειτουργία)

 γ) επίλυση διαφορών από την εφαρμογή των νόμων (δικαστική λειτουργία)

            Εάν αυτές συγκεντρωθούν σε ένα όργανο, αυτό θα οδηγούσε στην αυθαιρεσία.

  1. Ποια όργανα ασκούν την κάθε λειτουργία;

α) Νομοθετική λειτουργία: Βουλή (συμπληρωματικά: Πρόεδρος Δημοκρατίας)

β) Εκτελεστική λειτουργία: Κυβέρνηση (συμπληρωματικά:  Πρόεδρος Δημοκρατίας)

γ) Δικαστική λειτουργία: Δικαστήρια

  1. Τι σημαίνει “σχετική” διάκριση των λειτουργιών και γιατί εφαρμόζεται;

Ότι το όργανο που ασκεί μια λειτουργία μπορεί να συμμετέχει στην άσκηση άλλης (π.χ. η Βουλή να ασκεί δικαστική λειτουργία, όταν δικάζει Υπουργούς, ή η Κυβέρνηση να ασκεί νομοθετική εξουσία, με τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου).

Εφαρμόζεται για λόγους ταχύτερης και αποτελεσματικότερης άσκησης της κρατικής εξουσίας.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΑΥΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

  • Τι είναι πολίτευμα και σε τι διακρίνονται τα πολιτεύματα;

Πολίτευμα είναι ο τρόπος οργάνωσης και άσκησης της κρατικής εξουσίας. Τα πολιτεύματα διακρίνονται σε:

Α) μοναρχικά, δηλ. αυτά στα οποία είτε όλες οι εξουσίες συγκεντρώνονται στο πρόσωπο του μονάρχη (απόλυτη μοναρχία), είτε περιορίζονται από την ύπαρξη ενός συντάγματος (Συνταγματική Μοναρχία).

Β) ολιγαρχικά, δηλ. αυτά στα οποία η εξουσία ασκείται από περιορισμένο αριθμό προσώπων. Σήμερα τα ολιγαρχικά πολιτεύματα εμφανίζονται συνήθως με τη μορφή των στρατιωτικών δικτατοριών. Οι δικτατορίες καταργούν τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις και παραμένουν στην εξουσία δια της βίας, ενάντια στη θέληση του λαού.

Γ) δημοκρατικά είναι τα πολιτεύματα στα οποία πηγή εξουσίας και ανώτατο όργανο της Πολιτείας είναι ο λαός.

  • Τι είναι δημοκρατία ως πολίτευμα και σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται;

Δημοκρατία (δήμος +κράτος) είναι το πολίτευμα, σύμφωνα με το οποίο ο λαός αποφασίζει είτε ο ίδιος (άμεσα), είτε με τους αντιπροσώπους του (έμμεσα), για την επίλυση των προβλημάτων του, με βάση την αρχή της πλειοψηφίας. Τα δημοκρατικά πολιτεύματα διακρίνονται σε δύο ευρείες κατηγορίες, οι οποίες είναι:

Η άμεση ή συμμετοχική δημοκρατία και η αντιπροσωπευτική δημοκρατία.

  • Τι είναι άμεση δημοκρατία και πώς εκφράζεται σήμερα;

Η άμεση δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο ο λαός ασκεί άμεσα και απευθείας την εξουσία. Σήμερα στα σύγχρονα κράτη, η άμεση δημοκρατία με αυτή την μορφή δεν είναι εφικτή. Τα Συντάγματα των περισσότερων σύγχρονων δημοκρατικών πολιτευμάτων προβλέπουν στοιχεία άμεσης δημοκρατίας , όπως το δημοψήφισμα και η λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία. Παράλληλα διαμορφώνονται προγράμματα συμμετοχής του λαού στη λήψη αποφάσεων μέσω του διαδικτύου (ηλεκτρονική δημοκρατία).

  • Τι είναι αντιπροσωπευτική δημοκρατία και σε ποιες μορφές διακρίνεται; (αναλυτικά)

Αντιπροσωπευτική δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο πηγή εξουσίας είναι ο λαός, ο οποίος όμως ασκεί την εξουσία μέσω των αντιπροσώπων του, των βουλευτών. Αυτοί αναλαμβάνουν να «εκπροσωπήσουν» τα συμφέροντα ή τις απόψεις του. Τα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα είναι αντιπροσωπευτικά, διαφέρουν όμως στον τρόπο εκλογής και στις αρμοδιότητες των πολιτειακών του οργάνων και του αρχηγού του κράτους. Διακρίνονται στις εξής μορφές:

  • Βασιλευομένη Κοινοβουλευτική δημοκρατία: η κυβέρνηση που εκλέγεται από το λαό παίρνει τις πολιτικές αποφάσεις. Ο βασιλιάς είναι ο αρχηγός του κράτους και μάλιστα κληρονομικός με συμβολικό ρόλο, ενώ πολιτικά είναι ανεύθυνος, δηλαδή δεν έχει ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες (Μ. Βρετανία, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Νορβηγία, Ισπανία).
  • Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία: η εκλεγμένη από το λαό κυβέρνηση παίρνει τις πολιτικές αποφάσεις. Αρχηγός του κράτους είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, είναι αιρετός, εκλέγεται δηλαδή από τη Βουλή και δεν έχει και αυτός ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες (Ελλάδα, Ιταλία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας).
  • Προεδρική Δημοκρατία: ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι και αρχηγός του κράτους και Πρόεδρος της Κυβέρνησης, η οποία δεν εκλέγεται από το λαό αλλά σχηματίζεται από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ο Πρόεδρος της δημοκρατίας εκλέγεται είτε άμεσα από το λαό είτε από ειδικό σώμα εκλεκτόρων και διαθέτει ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες (Η.Π.Α., Κύπρος, Ρωσία).
  • Ποιο είναι το πολίτευμά μας και από πότε καθιερώθηκε;

Από τις 11 Ιουνίου 1975 το πολίτευμα της χώρας μας είναι η Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.

  • Αναλύστε τους όρους του πολιτεύματος.

Είναι Δημοκρατία γιατί όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό, υπάρχουν γι’ αυτόν και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα, σύμφωνα με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Είναι Προεδρευομένη γιατί αρχηγός του κράτους είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ένας Έλληνας πολίτης που εκλέγεται από το Κοινοβούλιο (Βουλή). Είναι Κοινοβουλευτική γιατί ο λαός ασκεί την εξουσία μέσα από τους αντιπροσώπους του (Βουλευτές) στο Κοινοβούλιο από το οποίο προέρχεται η Κυβέρνηση, η οποία κυβερνά τη χώρα και εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

  • Γιατί οι λαοί απαιτούν Σύνταγμα;

Γιατί το Σύνταγμα προσφέρει ένα σταθερό όριο ασφάλειας για τον πολίτη, μια νομική προστασία από την αυθαιρεσία του απολυταρχικού μονάρχη παλαιότερα αλλά και γενικότερα της κρατικής εξουσίας σήμερα.

  • Τι είναι το Σύνταγμα;

Το Σύνταγμα είναι ο θεμελιώδης νόμος της Πολιτείας, δηλ. ανώτερος από όλους τους νόμους. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι νόμοι της Πολιτείας πρέπει να στηρίζονται στο Σύνταγμα. Ρυθμίζει την οργάνωση και τη λειτουργία της κρατικής εξουσίας, προσδιορίζοντας επακριβώς τα όρια των αρμοδιοτήτων των κρατικών οργάνων ώστε να παρεμποδίζονται τυχόν αυθαιρεσίες σε βάρος των πολιτών. Κατοχυρώνει τα δικαιώματα των πολιτών και καθορίζει τις βασικές υποχρεώσεις τους.

  • Τι ονομάζουμε αυστηρά και τι ήπια Συντάγματα;

Ήπια ονομάζουμε τα Συντάγματα που προβλέπουν ότι τα άρθρα τους μπορούν να αναθεωρηθούν (αλλάξουν) ή να καταργηθούν εύκολα.

Αυστηρά είναι τα Συντάγματα τα οποία προβλέπουν ότι ορισμένα άρθρα τους δεν μπορούν να αναθεωρηθούν ενώ άλλα αναθεωρούνται κάτω από ιδιαίτερες προϋποθέσεις (ευρύτερη συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων, ειδική χρονοβόρα διαδικασία).

  • Ποιες είναι οι βασικές αρχές του Συντάγματος;

Είναι η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, η αρχή του κράτους δικαίου, η αρχή του κοινωνικού κράτους και η αρχή της διάκρισης των λειτουργιών.

  • Τι είναι η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας;

Με βάση την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, πηγή όλων των εξουσιών είναι ο λαός. Η λαϊκή κυριαρχία στηρίζεται στην ελευθερία και την ισότητα των πολιτών. Οι αξίες αυτές ορίζονται από τις πρώτες διακηρύξεις των αστικών επαναστάσεων ως θεμελιακές και αδιαπραγμάτευτες.

  • Πώς κατοχυρώνεται η λαϊκή κυριαρχία μέσα από το Σύνταγμά μας;

Η λαϊκή κυριαρχία κατοχυρώνεται μέσα από διαδικασίες που προβλέπονται σε ειδικότερες διατάξεις του Συντάγματος. Συγκεκριμένα:

  • Κάθε 4 χρόνια ο λαός εκλέγει τους αντιπροσώπους του (Βουλευτές, Δημάρχους, Νομάρχες)
  • Όλοι οι Έλληνες πολίτες που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις που ορίζει το Σύνταγμα, μπορούν να είναι υποψήφιοι για τα αξιώματα του Προέδρου της δημοκρατίας, του Βουλευτή, Δημάρχου και Νομάρχη
  • Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να ζητήσει από το λαό να εκφράσει τη γνώμη του με δημοψήφισμα, για κρίσιμα εθνικά θέματα, όπως ορίζει το Σύνταγμα
  • Οι πολίτες έχουν δικαιώματα συλλογικής δράσης όπως τα δικαιώματα να συγκεντρώνονται, να φτιάχνουν συνεταιρισμούς, να απεργούν, να συνδικαλίζονται κ.λ.π.
  • Όλα τα όργανα του κράτους έχουν την υποχρέωση να σέβονται τις αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και να ασκούν τις αρμοδιότητές τους όπως ορίζει το Σύνταγμα και οι νόμοι.
  • Τι σημαίνει κράτος Δικαίου;

Κράτος Δικαίου σημαίνει ότι α) κάθε πράξη, οποιουδήποτε οργάνου της εξουσίας, πρέπει να προβλέπεται από το Σύνταγμα και το νόμο (αρχή της νομιμότητας), β) κατοχυρώνεται η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών στο Σύνταγμα (π.χ. ελευθερία σκέψης), γ) κατοχυρώνεται η ανεξαρτησία των δικαστών από την επιρροή των άλλων κρατικών οργάνων (π.χ. μονάρχης, Κυβέρνηση).

  • Τι είναι η «αρχή της νομιμότητας»;

Κάθε πράξη οποιουδήποτε οργάνου της εξουσίας πρέπει να προβλέπεται από το Σύνταγμα και το νόμο  (αρχή της νομιμότητας). Οποιαδήποτε απόφαση παίρνει ένας Υπουργός, ένας Δήμαρχος ή μια δημόσια Υπηρεσία πρέπει να είναι σύμφωνες με το νόμο π.χ. ο τρόπος σύλληψης ενός πολίτη από ένα αστυνομικό όργανο περιγράφεται επακριβώς στον ποινικό κώδικα.

  • Γιατί δημιουργήθηκε το κοινωνικό κράτος και πότε;

Για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών και τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων δημιουργήθηκε το κοινωνικό κράτος ή «κράτος πρόνοιας ή ευημερίας» με στόχο την κοινωνική δικαιοσύνη. Κατοχυρώνεται στα Συντάγματα των Ευρωπαϊκών κρατών γύρω στα μέσα του 20ου αιώνα, κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

  • Ποια είναι τα κοινωνικά δικαιώματα που κατοχυρώνει το κοινωνικό κράτος;

Το κοινωνικό κράτος αναλαμβάνει υποχρέωση να παρέχει δωρεάν υπηρεσίες στους πολίτες σχετικά με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εκπαίδευση, ασφάλιση, στέγαση των πολιτών κ.ά. Δημιουργήθηκε μια σειρά από δικαιώματα, που ονομάστηκαν κοινωνικά δικαιώματα, τα οποία περιγράφονται στο Σύνταγμα π.χ. η δημόσια δωρεάν παιδεία, την οποία απολαμβάνουν όλοι οι Έλληνες πολίτες. Κατοχυρώνονται τα δικαιώματα των πολιτών στο καθαρό περιβάλλον και ενισχύεται η οικογένεια (επιδόματα πολυτέκνων, μητρότητας κ.ά.) και η προστασία από την Πολιτεία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων (ειδικές εγκαταστάσεις για τη διευκόλυνση ατόμων με αναπηρίες, επιδόματα ανεργίας κ.λ.π.).

  • Με ποιες λειτουργίες εκδηλώνεται η κρατική εξουσία;

Η κρατική εξουσία εκδηλώνεται με τρεις διαφορετικές λειτουργίες: τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική.

  • Ποιοι ασκούν την κάθε κρατική λειτουργία και τι έργο επιτελεί η κάθε μία;

Τη Νομοθετική λειτουργία ασκεί η Βουλή και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Την Εκτελεστική λειτουργία ασκεί η Κυβέρνηση και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Την Δικαστική λειτουργία ασκούν τα Δικαστήρια.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συμμετέχει στην άσκηση της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας, η Βουλή, κάποιες φορές αποκτά δικαστικές αρμοδιότητες (π.χ. όταν δικάζει Υπουργούς) και η Κυβέρνηση νομοθετικές (πράξεις νομοθετικού περιεχομένου).

 

Κ.Π.Α.:Εργασίες μαθητών -Η οικογένεια, το κράτος, τα Μ.Μ.Ε. ως κοινωνικοποιητικοί παράγοντες

Ομαδικές ή ατομικές εργασίες μαθητών μου της Γ΄ Γυμνασίου Κολινδρού Πιερίας  γις το Α΄ τρίμηνο τησ σχολικής χρονιάς 2015-16.

  1. Η ΟΙΚ. ΩΣ ΚΟΙΝΩΝ. ΦΟΡΕΑΣ-Πλ.Ελένη,Χρυσ. Έφη…Οικογ. ως κοινωνικ. φορέας-
  2. ΘΩΜΑΣ & ΓΙΩΡΓΟΣΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ-ΚΟΙΝ-ΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ_
  3. Β.ΣΕΡΑΦ-ΔΗΣ_Γ.ΣΤΑΜΟΣ, ΑΡ.ΠΛΑΤΣΑΣ
  4. τα ΜΜΕ στην ζωη των ανθρωπων_Γιώργος Μητσιμπόνας
  5. Το κράτος κοινωνικ. φορέας -Βράκα Μαρία

Κατάδυση στη λίμνη της ομορφιάς – αξιοποιώντας το εκπαιδευτικό δράμα στη διαθεματική προσέγγιση της γνώσης (Α.Αυδή, Μ.Καραπαναγιωτίδου)

Drama in Education

ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

1η διδακτική ώρα

Παιχνίδι: Κάτω από το βλέμμα των άλλων

− Περπατούν όλοι συγχρόνως με μουσική. Μετά περπατούν όλοι συγχρόνως χωρίς μουσική.

− Χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η μια ομάδα περπατάει, ενώ η άλλη παρατηρεί αυτούς που περπατούν.

− Περπατάει ο ένας μετά από τον άλλο μπροστά σε ένα μεγάλο καθρέφτη.

− Μια γυναίκα περνάει μπροστά από ένα καφενείο όπου κάθονται άντρες.

− Μια γυναίκα φτάνει αργοπορημένη σε μια δεξίωση. Βλέμματα γυναικών και αντρών.

− Ένας άντρας περνάει μπροστά από μια φεμινιστική συγκέντρωση.

Ύστερα από κάθε δραστηριότητα τα μέλη της ομάδας καλούνται να εκφράσουν συναισθήματα, σκέψεις και σχόλια. Στο τέλος συζητούν σχετικά με το πώς επιδρά πάνω μας το βλέμμα των άλλων.

Αφήγηση

Η ιστορία με την οποία θα ασχοληθούμε αφορά μια νέα 15-16 ετών που είναι όμορφη, αλλά δεν είναι καλλονή. Ας προσπαθήσουμε να τη γνωρίσουμε. Και πρώτα πρώτα ας τη δούμε.

Δημιουργία της νέας

Τα μέλη της ομάδας καλούνται να φανταστούν τη νέα, να την περιγράψουν προφορικά ή γραπτά και να τη ζωγραφίσουν. Αρχίζουν να φαντάζονται τη νέα σε σχέση με το πώς προσλαμβάνεται από τις αισθήσεις και σταδιακά δημιουργούν την προσωπικότητά της. Προτείνεται η εξής διαδικασία:

  • Όσοι συμμετέχουν χωρίζονται σε δύο ομάδες και συζητούν πώς προσλαμβάνει τη νέα η όραση. Η πρώτη ομάδα περιγράφει και ζωγραφίζει το πρόσωπο της νέας (μάτια, φρύδια, μύτη, στόμα, μαλλιά, κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό). Η δεύτερη ομάδα περιγράφει και ζωγραφίζει το σώμα της νέας (ανάστημα, λαιμό, πλάτη, στήθος, χέρια, πόδια, κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό).
  • Οι δύο ομάδες συνθέτουν πρόσωπο και σώμα και συνδημιουργούν τη συνολική εικόνα της νέας και την προσωπικότητά της. Συζητούν πώς προσλαμβάνει τη νέα η ακοή (φωνή, γέλιο, τραγούδι), η όσφρηση (το άρωμα της νέας), η αφή (το δέρμα της νέας, η αίσθηση που αφήνει όταν την αγγίζεις), η γεύση (αν ήταν γεύση, τι γεύση θα ήταν;). Συζητούν επίσης ποια στοιχεία της φύσης (νερό, φωτιά, γη, αέρας) είναι πιο έντονα σε αυτή τη νέα. Της δίνουν το κατάλληλο όνομα.

Αφήγηση

Η νέα αναζητά τον εαυτό της. Το ερώτημα «Ποια είμαι» την απασχολεί διαρκώς και εμφανίζεται συχνά στη σχέση της με το άλλο φύλο, με τις φίλες της, με τον κοινωνικό της περίγυρο. Νιώθει σαν χαμένη. Δεν ξέρει από πού να αρχίσει. Ένα βράδυ όμως, διαβάζοντας ένα μυθιστόρημα, βρήκε τον τρόπο να αρχίσει να απαντά ή τουλάχιστον να ερευνά αυτό το ερώτημα. Μια γυναίκα ρώτησε τον ήρωα του μυθιστορήματος: «Ποιος είστε;» Κι εκείνος της είπε: «Επιτρέψτε μου… να σας απαντήσω με τον κλασικό τρόπο και να σας αφηγηθώ μια ιστορία». Η νέα σκέ- φτηκε ότι η τέχνη της αφήγησης αποκαλύπτει με μια ιστορία το νόημα των συμβάντων που αλλιώς θα παρέμεναν μια αφόρητη σειρά ασύνδετων επεισοδίων.

Ποια είναι η δική μου ιστορία, αναρωτήθηκε. Πολλά πράγματα βέβαια θα συνέθεταν τη δική της ιστορία, αλλά από κάπου χρειαζόταν να αρχίσει, αν ήθελε να την αφηγηθεί τουλάχιστον στον εαυτό της. Και αν ήθελε να είναι ειλικρινής, το θέμα που τον τελευταίο καιρό την προβλημάτιζε ιδιαίτερα ήταν η ομορφιά. Ίσως λοιπόν χρειαζόταν να αρχίσει την ιστορία της με το θέμα της ομορφιάς – της δικής της ομορφιάς ή μη ομορφιάς, και πώς αυτή επηρεάζει την «ιστορία» της με τους άλλους. Κάθε βράδυ κατέγραφε στο ημερολόγιό της τις σκέψεις της και τα ερωτήματα που την απασχολούσαν. Τι να έγραφε λοιπόν στο ημερολόγιο αυτό;

2η διδακτική ώρα

Ημερολόγιο

Όσοι συμμετέχουν συζητούν σε ζευγάρια τις σκέψεις και τα ερωτήματα που απασχολούν τη νέα σχετικά με το θέμα της ομορφιάς και τα καταγράφουν. Διαβάζονται τα κείμενα.

Αφήγηση

Εκείνο το βράδυ η νέα έγραψε τις σκέψεις της στο ημερολόγιό της κι έπειτα έψαξε στη βιβλιοθήκη με την ελπίδα ότι θα έβρισκε κάποιο βιβλίο που θα έδινε απαντήσεις στα ερωτήματά της. Ήταν τυχερή. Ένα καινούργιο βιβλίο τράβηξε την προσοχή της: Ιστορία της ομορφιάς. Το άνοιξε και άρχισε να διαβάζει. Διάβαζε, διάβαζε ώρες. Ούτε κατάλαβε πώς την πήρε ο ύπνος. Και τότε είδε ένα παράξενο όνειρο. Καθόταν, λέει, δίπλα σε μια λίμνη. Στα γαλήνια και διάφανα νερά της καθρεφτιζόταν το ψηλό βουνό που ορθωνόταν πίσω της και το γαλάζιο του ουρανού. Σηκώθηκε όρθια για να δει καλύτερα και τότε είδε τη μορφή της να καθρεφτίζεται στα νερά της λίμνης. Της φάνηκε πως της έγνεφε, πως της κουνούσε το χέρι, πως την καλούσε. Μα ποια ήταν λοιπόν αυτή η νέα που της έμοιαζε τόσο αλλά δεν ήταν αυτή; Η μορφή τής έτεινε το χέρι. Δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό, σκέφτηκε η νέα, θα πάω να ξεδιαλύνω το μυστήριο. Έπεσε στη λίμνη και άρχισε να κολυμπάει προς το μέρος της. Καθώς όμως την πλησίαζε, η μορφή έκανε μια βουτιά και εξαφανίστηκε. Η νέα ακολούθησε το παράδειγμά της. Ήταν μια περίεργη βουτιά. Είχε την αίσθηση ότι προχωρούσε σε ένα σκοτεινό διάδρομο.

Ο σκοτεινός διάδρομος

Όσοι συμμετέχουν σχηματίζουν με τα σώματά τους ένα διάδρομο. Περνούν όλοι, ο ένας μετά τον άλλο, με κλειστά μάτια από το διάδρομο, ενώ ακούγεται ατμοσφαιρική μουσική.

Αφήγηση

Ο σκοτεινός διάδρομος την έβγαλε μπροστά σε ένα μεγάλο κτίριο. Στους τοίχους του κτιρίου ήταν αναρτημένες τέσσερις γιγαντοαφίσες, σαν αυτές που διαφημίζουν κινηματογραφικά έργα. Παρατήρησε τις αφίσες και διάβασε τους τίτλους των έργων:

  1. Ωραία Ελένη Ι.
  2. Ωραία Ελένη ΙΙ.
  3. Η ομορφιά του κόσμου.
  4. Ανοίγει η ομορφιά όλες τις πόρτες;

Κάθε αφίσα απεικόνιζε μια σκηνή από το έργο που διαφήμιζε. Ξαφνικά πρόσεξε κάτι παράξενο. Σε όλες τις αφίσες η γυναικεία μορφή ήταν η ίδια. Ο εαυτός της; Δεν ήταν σίγουρη, αλλά η μορφή τής έμοιαζε πολύ. Και τότε συνέβη κάτι περίεργο. Όλες οι αφίσες, η μια μετά την άλλη, άρχισαν να ζωντανεύουν. Καθεμιά ξετύλιγε τη δική της ιστορία.

3η διδακτική ώρα

Ακίνητες εικόνες-στιγμιότυπα: Στον τόπο όπου η νέα είναι το πρότυπο της ομορφιάς

Δίνονται στις ομάδες τέσσερα κείμενα που αντιστοιχούν στους παραπάνω τίτλους. Με αφορμή τους τίτλους και τα κείμενα, οι ομάδες καλούνται να εστιαστούν σε ένα θέμα που αφορά την ομορφιά. Κάθε ομάδα δημιουργεί την εικόνα της αφίσας και τη ζωντανεύει για λίγο με κίνηση και λόγο. Οι ομάδες μπορούν να χρησιμοποιήσουν ένα απόσπασμα του κειμένου στη σκηνή τους. Κατά την παρουσίαση σχολιάζεται το νόημα των εικόνων και των σκηνών.

Δίνονται τα παρακάτω κείμενα:

  1. Ωραία Ελένη Ι (Απόσπασμα από την Ελένη του Ευριπίδη

Βαρύ κι ασήκωτο φορτίο η ομορφιά.

Μακάρι να ξεθώριαζε η όψη μου

Και να γινόμουν άσχημη.

Με τα κάλλη άλλες είναι ευτυχισμένες,

Μα για μένα σταθήκανε ο χαμός μου.

 

2. Ωραία Ελένη ΙΙ (Απόσπασμα από την Ελένη του Ρίτσου)

Κείνο το δείλι,

τριγυρισμένη απ’ τις ατέλειωτες κραυγές των πληγωμένων, απ’ τις ψιθυριστές κατάρες των γερόντων και το θαυμασμό τους,

μέσα στη μυρωδιά ενός γενικού θανάτου που, στιγμές στιγμές, λαμπύριζε πάνω σε μιαν ασπίδα ή στην αιχμή ενός δόρατος ή στη μετόπη

ενός αμελημένου ναού ή στον τροχό ενός άρματος ανέβηκα μόνη

στα ψηλά τείχη και σεργιάνισα, μόνη, ολομόναχη, ανάμεσα

σε Τρώες και Αχαιούς, νιώθοντας τον αγέρα να κολλάει επάνω μου

τα λεπτά πέπλα μου, να ψαύει τις θηλές μου, να κρατάει το σώμα μου ακέριο ντυμένο κι ολόγυμνο, μόνο με μια φαρδιά, ασημένια ζώνη

που ανέβαζε τα στήθη μου ψηλά −

έτσι ωραία, ανέγγιχτη, δοκιμασμένη,

την ώρα που μονομαχούσαν οι δύο αντεραστές μου και κρινόταν η τύχη

του πολυχρόνιου πολέμου.

3. Η ομορφιά του κόσμου (Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη Στου Χατζηφράγκου)

… Ο Τζώνης, στο κατώφλι του, αψηφώντας ολάκερη την πλάση, έβγαλε τη φυσαρμόνικά του κι αρχίνισε να παίζει εκείνο τον πεταχτό σκοπό. Αυτόν είχε καταλήξει να διαλέξει, αφού παιδεύτηκε όλη νύχτα. Η αγάπη θέλει χαρά, όχι μελαγχολίες.

Η κυρία, μες στην καρότσα, ήταν ντυμένη ολόιδια όπως χτες, φιογκάκια, κορδελάκια, πλισεδάκια, μόνο πως όλα, φουστάνι, τόκα, ομπρελίνο, αντί θαλασσιά, ήτανε κίτρινο λεμονί. Κι εκείνο το συννεφάκι, ψηλά στον ουρανό, γύριζε σήμερα στο χρυσαφί. Καθότανε με το πρόσωπο μισογυρισμένο προς τα εδώ, ακίνητη κάτω απ’ τ’ ανοιχτό λεμονί ομπρελίνο. Τα μεγάλα κουκλίστικα μάτια της, φουντουκιά με χρυσαφιές κουκκίδες, λες και κοιτάζανε δίχως να βλέπουνε τίποτα, δίχως τίποτα να αποτυπώνουν. Δε γύρισε να δει τον Τζώνη, μπορεί και να μην άκουγε τη φυσαρμόνικα. Τα πράγματα του κόσμου περνούσανε πάνωθέ της δίχως να την αγγίζουν. Τίποτα δε σάλευε στο πρόσωπό της, τα ματόφυλλά της δεν παίξανε ούτε μια φορά. Έδινε την εντύπωση της αυτάρκειας, της αυτοτέλειας − όπως ταιριάζει να ’ναι η απόλυτη ομορφιά. Δεν καμάρωνε, όχι δεν καμάρωνε. Ήτανε σαν να κοίταζε μέσα σ’ ένα καθρέφτη και να διαπίστωνε, ψυχρά, τη μοναδικότητά της, έχοντας συναίσθηση πως δεν υπάρχει τίποτα το ενδιαφέρον πέρα από τον εαυτό της. Όχι εγωισμός ή αυταρέσκεια: η ολοκλήρωση, το τέλειο, που δεν είχε καμιά επιθυμία. Κάτι σα Νιρβάνα. Και στο μεταξύ, ο Τζώνης δώσ’ του κι έπαιζε τον πεταχτό σκοπό στη φυσαρμόνικα…

Ξαφνικά ο Τζώνης σταμάτησε να παίζει, σηκώθηκε, έβαλε τη φυσαρμόνικα στην τσέπη του και, βιαστικά πήγε στην καρότσα και γονάτισε με το ένα γόνατο προς το μαρσπιέ. Σήκωσε τα μάτια του στο πρόσωπό της

− Vous permettez madame.

Έπαιξε τα ματόφυλλά της μια φορά…

Και με το μανίκι του σφούγγισε τα λουικένζ γοβάκια της, που είχανε ασπρίσει από τον άμμο. Ύστερα σηκώθηκε, έκανε με αξιοπρέπεια μια ρεβερέντζα και τραβήχτηκε πιο πέρα. Τα ματόφυλλά της δεν ξαναπαίξανε.

− Κοίτα, κοίτα, κυρία Μερόπη μου.

− Τι έγινε; Τι έγινε;

− Της φίλησε τα ποδάρια.

Αφήγηση

Αυτές κι άλλες σκέψεις έκανε η νέα ζώντας για λίγες στιγμές σε έναν κόσμο όπου ήταν το πρότυπο της ομορφιάς. Ξαφνικά ο τοίχος του κινηματογράφου άνοιξε και κάτι σαν κύμα αισθάνθηκε να την παρασέρνει σε ένα μακρύ διάδρομο, γεμάτο εικόνες από γυναικείες μορφές. Τις παρατήρησε μία μία με ενδιαφέρον και απορία.

Ο διάδρομος της γυναικείας ομορφιάς

Όσοι συμμετέχουν σχηματίζουν ένα διάδρομο με τα σώματά τους. Καθένας κρατάει μια φωτογραφία που απεικονίζει μια γυναίκα που θεωρήθηκε πρότυπο ομορφιάς στον τόπο της και στην εποχή της. Σχηματίζεται έτσι μέσα στο διαδρομο ένα πανόραμα γυναικείας ομορφιάς ανά τους αιώνες σε διάφορα μέρη του κόσμου. Περνούν από το διάδρομο όλοι, ο ένας μετά τον άλλο, με συνοδεία μουσικής. Μετά καταθέτουν τις εντυπώσεις και τα σχόλιά τους.

4η διδακτική ώρα

Αφήγηση

Ο διάδρομος αυτός οδήγησε τη νέα πίσω στον κόσμο της. Και ωστόσο ο κόσμος αυτός σαν να είχε αλλάξει. Καθώς περιπλανιόταν σε γνώριμα μέρη, χαζεύοντας βιτρίνες, περιοδικά στα περίπτερα, αφίσες στους δρόμους, αντιλήφθηκε ότι κάτι περίεργο συνέβαινε. Οι γυναικείες μορφές που προβάλλονταν ήταν διαφορετικές από αυτές που συνήθως έβλεπε μέχρι τώρα. Τότε έπεσε η ματιά της στο εξώφυλλο ενός περιοδικού που έδειχνε φωτογραφίες από τα αποτελέσματα των καλλιστείων. Η έκπληξή της ήταν μεγάλη. Η γυναίκα που πήρε το πρώτο βραβείο ήταν… (Επιλέγουμε και δείχνουμε την εικόνα μιας γυναίκας που δεν μπορεί να θεωρηθεί όμορφη σύμφωνα με τα σημερινά πρότυπα.) Η νέα στάθηκε πολλή ώρα μπροστά στη φωτογραφία. Διάφορες σκέψεις περνούσαν από το μυαλό της. Τελικά κατάλαβε ότι η ίδια απείχε πολύ από αυτό το πρότυπο ομορφιάς που φαίνεται ότι επικρατούσε τώρα στον τόπο της.

− Μήπως είμαι λοιπόν άσχημη; Πώς θα είναι η ζωή μου τώρα, αναρωτήθηκε.

Σκηνές-παρακολούθηση σκέψης: Στον τόπο όπου η νέα απέχει από το πρότυπο της ομορφιάς

Τρεις ομάδες δημιουργούν σκηνές που παρουσιάζουν τη σχέση της νέας με τις φίλες της, με το άλλο φύλο και με άτομα από τον κοινωνικό της περίγυρο. Η τέταρτη ομάδα αναλαμβάνει να γράψει ένα γράμμα που υποτίθεται ότι γράφει ένας νέος σε ένα φίλο του σχετικά με τον έρωτά του για την κοπέλα αυτή (που απέχει από το πρότυπο της ομορφιάς).

Αφήγηση

Είχε ενδιαφέρον η περιπέτειά μου σ’ αυτό το γνωστό-άγνωστο κόσμο, σκέφτηκε η νέα. Τι να κάνω όμως μέσα στη ρευστότητα αυτή; Υπάρχουν τρόποι για να αναδυθεί η ομορφιά μου σε όποιον κόσμο κι αν βρίσκομαι;

Κύκλος σκέψεων

Όλοι σε κύκλο. Ο καθένας λέει μια φράση, μία σκέψη που θα μπορούσε να κάνει η νέα.

Αφήγηση

Αυτές τις φωνές άκουσε η νέα. Και όταν ακούστηκε και η τελευταία φωνή, είδε από μακριά τη νέα που της έμοιαζε να κολυμπάει και να την καλεί. Την πλησίασε, άπλωσε το χέρι προς το μέρος της και αισθάνθηκε να γίνεται ένα μαζί της. Τότε η νέα έδωσε μια δυνατή ώθηση και αναδύθηκε στην επιφάνεια της λίμνης.

Ημερολόγιο

Την άλλη μέρα η νέα, ύστερα από αυτό το παράξενο όνειρο, είχε να γράψει πολλά στο ημερολόγιό της. Τι να έγραψε άραγε; Απάντησε σε κάποια από τα ερωτήματα της;

Καθένας καλείται να γράψει ένα απόσπασμα από το ημερολόγιο της νέας. Διαβάζονται τα κείμενα.

Κινητική δραστηριότητα – ομαδικό γλυπτό.

Περπατάνε όλοι μαζί ενώ παίζει μουσική, ψάχνοντας καθένας τη δική του κίνηση, το δικό του βάδισμα, το δικό του ρυθμό. Στο τέλος σχηματίζουν ένα ομαδικό γλυπτό, παίρνοντας ο καθένας τη στάση που τον κάνει να αισθάνεται ωραία τη συγκεκριμένη στιγμή.

Αναστοχαστική συζήτηση

Δίνονται ενδεικτικά οι παρακάτω ερωτήσεις:

− Γιατί αλλάζει το πρότυπο της ομορφιάς;

− Ποιοι παράγοντες συντελούν στη διαμόρφωση των προτύπων της ομορφιάς;

− Γιατί δεν υπάρχει συμφωνία όσον αφορά την εκτίμηση της ομορφιάς ενός προσώπου;

− Πώς συνδέεται η ομορφιά με τη γυναικεία υπόσταση;

− Ποια είναι η σχέση της ομορφιάς με τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου;

− Τι μπορεί να μας βοηθήσει στην αποδοχή της εξωτερικής μας εμφάνισης; Υπάρχουν τρόποι για να αναδυθεί η ομορφιά κάθε ανθρώπου;

 

Πώς αναλύουμε μια πηγή στην Ιστορία

Πρώτα απ’ όλα, διαβάζουμε την εκφώνηση της ερώτησης ή των ερωτήσεων που μας δίνονται και ξεχωρίσουμε τα δεδομένα από τα ζητούμενα, καθώς επίσης έχουμε υπογραμμίσει ή κυκλώσει τις λέξεις-κλειδιά. Κατόπιν, αφού έχουμε κατανοήσει τι μας ζητάει η ερώτηση να γράψουμε, εφαρμόζουμε έναν από τους δύο ακόλουθους τρόπους (όποιον θέλουμε).

ΠΡΩΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ

Α/ ΚΕΙΜΕΝΟ Ή ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Διαβάζουμε προσεχτικά την πηγή και υπογραμμίζουμε τα βασικά σημεία. Έπειτα, επανερχόμαστε στα ερωτήματα και δουλεύουμε το καθένα ξεχωριστά. Διαβάζουμε ξανά το ερώτημα και προσπαθούμε να διαπιστώσουμε εάν μπορεί να απαντηθεί με κάποιες από τις πληροφορίες της ιστορικής αφήγησης. Εάν ναι, τότε ξεκινάμε να γράφουμε το αντίστοιχο κομμάτι με την εισαγωγική φράση «Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση…» ή ο,τιδήποτε άλλο σχετικό μπορούμε να σκεφτούμε εκείνη τη στιγμή. Στη συνέχεια, κοιτάμε εάν υπάρχουν κάποια στοιχεία που να απαντούν στο ερώτημά μας από την πηγή ή τις πηγές που μας δίνονται. Εάν ναι, τότε τα γράφουμε ξεκινώντας με την εισαγωγική φράση «Σύμφωνα με τις πληροφορίες / με όσα γράφονται στην πηγή / στο παράθεμά μας…».

ΠΡΟΣΟΧΗ! ΔΕΝ αντιγράφω τις πληροφορίες της πηγής, αλλά τις εκφράζω με τον δικό μου τρόπο, προσαρμοσμένες στο δικό μου λεξιλόγιο.

* Μπορεί κάποιο ερώτημα να απαντάται μόνο με τις πληροφορίες της ιστορικής αφήγησης ή μόνο με τα στοιχεία που μας δίνει η πηγή ή οι πηγές. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει συνδυασμός.

Β/ ΧΑΡΤΗΣ

Στην ανάλυση χάρτη, ακολουθούμε πάλι τον παραπάνω τρόπο, γράφουμε δηλαδή τις πληροφορίες της ιστορικής αφήγησης (εάν υπάρχουν) και έπειτα, περιγράφουμε τον χάρτη και διαπιστώνουμε εάν συνάδει ή όχι με όσα μας πληροφορεί η ιστορική αφήγηση.

Γ/ ΕΙΚΟΝΑ, ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΑ

Στον σχολιασμό εικόνας ή γελοιογραφίας, αναφέρουμε και πάλι τις πληροφορίες της ιστορικής αφήγησης και μετά περιγράφουμε ό,τι βλέπουμε και συμπεραίνουμε εάν υπάρχει συμφωνία μεταξύ της εικόνας και της ιστορικής αφήγησης.

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ

Ο δεύτερος τρόπος ανάλυσης πηγών χρησιμοποιείται αφού έχουμε εξασκηθεί καλά και έχουμε αφομοιώσει τον πρώτο. Ξεκινάμε να γράφουμε την ιστορική αφήγηση και στα σημεία όπου πρέπει και είναι εφικτό, προσθέτουμε και προσαρμόζουμε κατάλληλα όσα από τα στοιχεία της πηγής ή του χάρτη ή του πίνακα ή της εικόνας / γελοιογραφίας χρειαζόμαστε και ανταποκρίνονται στο ερώτημά μας.