1. ΠΑΙΔΕΙΑ – ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΑΓΩΓΗ – ΜΟΡΦΩΣΗ, 2. ΠΑΙΔΕΙΑ – ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

1. ΠΑΙΔΕΙΑ – ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΑΓΩΓΗ – ΜΟΡΦΩΣΗ

Χάρτης-του-Συμβουλίου-της-Ευρώπης_Παιδεία-της-Δημοκρατίας_Εκπαίδευση-στα-ανθρώπινα-δικαιώματα

ΠΑΙΔΕΙΑ: η κοινωνική λειτουργία που παρέχει γνώσεις και αξίες στον άνθρωπο με στόχο την ηθικοπνευματική και την κοινωνική του ολοκλήρωση. Συμβάλλει στη διατήρηση και την πρόοδο των κοινωνιών.

Η λειτουργία της παιδείας εξυπηρετείται από θεσμούς (οικογένεια, εκπαίδευση, ΜΜΕ, τέχνη και γνήσια ψυχαγωγία) που μεταβιβάζουν πληροφορίες, γνώσεις, αρχές, προβάλλουν πρότυπα και επηρεάζουν καταλυτικά τα παιδιά και τους νέους .

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: η θεσμοθετημένη μορφή παιδείας που παρέχει η πολιτεία στους πολίτες άμεσα, ως κράτος, ή έμμεσα, με ιδιωτικούς φορείς. Προσανατολίζει επαγγελματικά και κοινωνικοποιεί το άτομο.

Η εκπαίδευση στις μέρες μας είναι ο σημαντικότερος φορέας παιδείας, καθώς παρέχει  επιλεγμένη και ιεραρχημένη γνώση σε καθορισμένο χρόνο, διαθέτει ειδικευμένο προσωπικό και στηρίζεται σε αποτελεσματικές μεθόδους διαπαιδαγώγησης.

ΑΓΩΓΗ: η πορεία του ανθρώπου από την έλλειψη συνείδησης σε μια καθοριστική ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του.

ΜΟΡΦΩΣΗ: το αποτέλεσμα της αγωγής και της παιδείας. Πρόκειται για την αρμονική ανάπτυξη όλων των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων του ανθρώπου με αποτέλεσμα την ολοκλήρωση.

Εκπαίδευση: Ο ρόλος της στη σύγχρονη κοινωνία

turn_on_the_book

1. Αποσκοπεί στη διεύρυνση των νοητικών δυνατοτήτων, τον εξευγενισμό του εσωτερικού κόσμου, την ενεργοποίηση της φαντασίας, την καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας και την ενίσχυση της βούλησης του ατόμου.

  1. Απελευθερώνει από προκαταλήψεις, προλήψεις και δεισιδαιμονίες και ενισχύει τον ορθολογισμό.
  2. Συντελεί στην εσωτερίκευση ενός κώδικα ηθικής με αποτέλεσμα να ευνοείται η ειρηνική συμβίωση και ο περιορισμός των φαινομένων κοινωνικής παθογένειας (εγκληματικότητα, τοξικομανία, βία).
  3. Στο βαθμό που εμπνέεται από τα ανθρωπιστικά ιδανικά, μεταβιβάζει στο νέο τις αξίες της ισότητας, του αλληλοσεβασμού, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ειρήνης, της δικαιοσύνης.
  4. Επιτρέπει τη διαμόρφωση πολιτικής συνείδησης και εξοικειώνει το νέο με τους πολιτικούς θεσμούς και τους τρόπους συμμετοχής στα κοινά.
  5. Προάγει την κοινωνικότητα, διαμορφώνοντας ευνοϊκό κλίμα στον τομέα των διαπροσωπικών σχέσεων.
  6. Συντελεί στο συγκερασμό της πολιτιστικής παράδοσης και των επιστημονικοτεχνικών επιτευγμάτων του παρόντος και δίνει στη νέα γενιά τη δυνατότητα να θέσει τις βάσεις για τη δημιουργία ενός πολιτισμού απαλλαγμένου τόσο από την προγονοπληξία, όσο και από την τυφλή μίμηση ξένων στοιχείων.
  7. Παρέχει τις προϋποθέσεις για επαγγελματική αποκατάσταση και κατάκτηση μιας ανώτερης κοινωνικοοικονομικής θέσης.
  8. Όταν συνδέεται με την αγορά εργασίας, συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου.

2. ΠΑΙΔΕΙΑ – ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

democracy

Δημοκρατική συνείδηση : στηρίζεται στην ελευθερία, το σεβασμό, τη δικαιοσύνη. Πολίτης κι όχι υπήκοος, αυτός που έχει βιώσει τις αρχές τις δημοκρατίας.

Η ΓΝΩΣΗ είναι επίσης μια έννοια αλληλένδετη με τη δημοκρατία, αφού  αποτελεί θεμέλιο για τη δημοκρατία, γιατί λαοί απαίδευτοι δεν είναι σε θέση να στεριώσουν τη δημοκρατία, παρασύρονται εύκολα από δημαγωγούς και φήμες, κρίνουν και αποφασίζουν άκριτα ή με βάση τα μικροπολιτικά συμφέροντα. Η δημοκρατία θέλει να την εκπροσωπούν πολλοί καλλιεργημένοι κι όχι λίγοι επιτήδειοι.

Δημοκρατικό σχολείο Δημοκρατικοί  πολίτες
Στηρίζεται στο διάλογο διαλλακτικά, ισορροπημένα άτομα, όχι φανατικά
Όχι αυταρχισμός εκ μέρους των διδασκόντων, ελευθερία στην έκφραση μαθητών ελεύθερες προσωπικότητες, δίχως απωθημένα
καλλιέργεια κριτικής σκέψης, όχι στείρα γνώση πολίτες προβληματισμένοι, όχι                     παθητικοί δέκτες.
σεβασμός της προσωπικότητας νέου βιώνουν την έννοια του σεβασμού
  • Μαθητικά συμβούλια: Μαθαίνουν να διεκδικούν τα δικαιώματα τους, πρωταγωνιστούν στην κοινωνική ζωή, δίχως να είναι απλοί θεατές.
  • Ανθρωπιστικό περιεχόμενο σπουδών: Μετάγγιση αξιών, σωστών προτύπων που καλλιεργούν όλες τις ψυχικές, ηθικές και πνευματικές δυνάμεις που συνιστούν την ανθρώπινη προσωπικότητα.
  • Ισοτιμία – ίσες ευκαιρίες στους νέους. Διεκδικούν την ισονομία στην πολιτεία.

Επίδραση του δημοκρατικού πολιτεύματος  στο σχολείο

Το δημοκρατικό πολίτευμα «αναπαράγει» τις αξίες του και τα πρότυπά του μέσω των φορέων κοινωνικοποίησης, όπως το σχολείο. «Περνάει» τις αξίες του με το περιεχόμενο των σπουδών, την προσφερόμενη γνώση, τις πολιτιστικές εκδηλώσεις και το κλίμα που καλλιεργεί.

Γι’ αυτό το δημοκρατικό πολίτευμα καλλιεργεί το σεβασμό, την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, το τρίπτυχο πάνω στο οποίο στηρίζεται η δημοκρατία.

Επίδραση του σχολείου στο δημοκρατικό πολίτευμα 

Οι νέοι που στο σχολείο έχουν βιώσει τα ιδανικά και τις αξίες της δημοκρατίας , σαν πολίτες λειτουργούν με βάση αυτές. Διεκδικούν τα δικαιώματά τους και τη στάση ζωής τους είναι αυτή που είχαν σαν μαθητές. Αναγνωρίζουν πως τα δικαιώματα συνυφαίνονται με ισομεγέθεις υποχρεώσεις και η ελευθερία τους σταματά εκεί που αρχίζει η ελευθερία των άλλων.

Πανελλήνιες – θέματα σχετικά με τρόπους πειθούς

πειθω.jpg

  1. Πανελλήνιες εξετάσεις 2012

Να βρείτε τους δύο τρόπους πειθούς που χρησιμοποιεί η συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με μία αναφορά για κάθε τρόπο.  

«Ιδού η απαρχή της προσπάθειας για γνώση και για αυτογνωσία, ιδού το πρώτο ερωτηματικό, το για πάντα αναπάντητο, ιδού η αυγή του μυστηρίου που οδήγησε τον άνθρωπο να γίνει πλάστης αθάνατου έργου, δημιουργός δηλαδή θεών. ∆άμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο. Το συντροφικό συναπάντημα του ανθρώπου με τους θεούς διδάσκει η αρχαία αισθητική, στην προσπάθειά της να αιχμαλωτίσει την τέλεια μορφή την πάντα μετέωρη και πάντα τεταμένη προς μια ιδεατή πληρότητα, προς ένα αέναο γίγνεσθαι. Να γιατί η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή: είναι η τέχνη πυξίδα και σταθερός προσανατολισμός, αυτή που δεν γνώρισε αμηχανίες και αγνοεί τα αδιέξοδα, γι’ αυτό και εμπνέει κάθε αναγέννηση, γι’ αυτό και μένει η βάση κάθε πνευματικής παλιννόστησης προς το ουσιώδες, δηλαδή τη δημιουργία ελευθερίας.»

2. Πανελλήνιες 2003

Ποιους τρόπους και ποια µέσα πειθούς χρησιµοποιεί ο συγγραφέας στην τέταρτη και πέµπτη παράγραφο του κειµένου; Να δώσετε ένα παράδειγµα για κάθε περίπτωση.

4η

Θα έπρεπε, ακόµα, από εδώ και εµπρός οι άνθρωποι (µιλάω για τις πλούσιες χώρες) να δεχτούν ένα αξιοπρεπές αλλά λιτό βιοτικό επίπεδο και να παραιτηθούν από την ιδέα ότι ο κεντρικός στόχος της ζωής τους είναι να αυξάνεται η κατανάλωσή τους κατά 2 µε 3% το χρόνο. Για να το δεχτούν αυτό, θα έπρεπε κάτι άλλο να δίνει νόηµα στη ζωή τους. Αυτό το άλλο είναι η ανάπτυξη των ανθρώπων αντί για την ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων.

5η

Η ανάπτυξη, βέβαια, των ανθρώπων αντί για την ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων θα απαιτούσε µιαν άλλη οργάνωση της εργασίας, η οποία θα έπρεπε να παύσει να είναι αγγαρεία και να γίνει πεδίο προβολής των ικανοτήτων του ανθρώπου˙ µιαν αληθινή δηµοκρατία που θα συνεπαγόταν τη συµµετοχή όλων στη λήψη των αποφάσεων˙ µιαν άλλη οργάνωση παιδείας, ώστε να διαπλάθονται πολίτες ικανοί «να άρχουν και να άρχονται βάσει των νόµων» σύµφωνα µε τη θαυµάσια έκφραση του Αριστοτέλη.

3. Πανελλήνιες 2006

«Η μεγάλη αντοχή […] στη χαρά της νίκης». Στη συγκεκριμένη παράγραφο να διερευνήσετε:

α. Ποιον τρόπο πειθούς επιστρατεύει ο συγγραφέας;

β. Ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιεί; Να αναφέρετε ένα παράδειγμα για κάθε περίπτωση.

Η μεγάλη αντοχή του πνευματικού δημιουργού γεννιέται και συντηρείται, κατά κύριο λόγο, από την ψυχή του. Η φλογερή αγάπη προς το έργο του και η πίστη η αδιάσειστη στον προορισμό αυτού του έργου είναι οι μεγάλες πηγές της δύναμής του. Αυτές δεν τον αφήνουν (και στην περίπτωση ακόμη της κλονισμένης υγείας) να λυγίσει. Ο άνθρωπος που αγαπάει και πιστεύει αυτό που κάνει, ζει όρθιος με την ψυχή του. Αυτή τον διατηρεί ακμαίο, νέο, δροσερό. Και επειδή την αγάπη και την πίστη τη βρίσκει μόνο εκείνος που με ορισμένη πνευματική τοποθέτηση δίνει περιεχόμενο, πρόγραμμα, νόημα στη ζωή του, και δικαίωση του μόχθου του θεωρεί την εκτέλεση αυτού του προγράμματος (την «πλήρωση του νοήματος» της ζωής), η πνευματική τοποθέτηση είναι, σε τελευταίαν ανάλυση, το στοιχείο που τροφοδοτεί την αντοχή του δημιουργού (απέναντι στη φθορά που φέρνει ο κάματος, αλλά και απέναντι στους κλυδωνισμούς της ζωής, στο φυσικό και στον ηθικό «πόνο»). Ο κοινός άνθρωπος που δεν είναι κατά τον ίδιο τρόπο τοποθετημένος, εύκολα εξαντλείται και καταρρέει όταν χτυπηθεί από ένα ανεπάντεχο δεινό ή όταν η υπέρμετρη δουλειά αρχίσει να φθείρει την υγεία του. Ο πνευματικά τοποθετημένος δημιουργός δεν γκρεμίζεται εύκολα ούτε από τη νόσο, ούτε από τα γερατειά, ούτε από τις απογοητεύσεις και τα πένθη, τα ατυχήματα της ζωής, και όπως ο πολυάσχολος και προκομμένος άνθρωπος δεν «ευκαιρεί»,  καθώς λέμε, ν’ αρρωστήσει, έτσι κι αυτός, με την προσήλωσή του στο νόημα που έχει δώσει στη ζωή του, δεν «ευκαιρεί» ούτε τον κόπο να αισθανθεί ούτε τη φθορά — και φτάνει στο τέρμα του βίου σαν τον αθλητή που πέφτει επιτέλους για να αναπαυθεί στη χαρά της νίκης.

4. Επαναληπτικές Πανελλήνιες 2009

Να εντοπίσετε στο κείμενο δύο (2) περιπτώσεις επίκλησης στην αυθεντία.

Κάθε γλώσσα είναι καθρέφτισμα της νοοτροπίας και της ηθοτροπίας των ανθρώπων του οικείου λαού, αλλά και στοιχείο έκδηλο της διαφοριστικής του από τους «ξένους» λαούς ιδιοσυστασίας του. Είναι όμως και παιδαγωγός των ανθρώπων κάθε λαού η εθνική του γλώσσα, καθώς με την εκμάθηση και χρήση της η κάθε γενεά του εμβαπτίζεται κάπως στον πολιτισμό, τον δημιουργημένο από τις προηγούμενες γενεές του. Αποτελεί άρα για κάθε λαό η γλώσσα του κύριο πνευματικό αγαθό του. Και είναι πρώτιστο καθήκον των συγγραφέων και των δημοσιογράφων, ως υπεύθυνων για τη διαφύλαξη του εθνικού αυτού πλούτου η αδιάλειπτη μέριμνα προς ανεπιτήδευτη καλλιέπεια, με ορθή χρήση των λέξεων και άψογη τήρηση των κανόνων της γραμματικής, της φιλοσοφικής αυτής νομοθεσίας της γλώσσας. Και αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν, όταν πρόκειται για την υπό διάπλαση πάλι στην εποχή μας ελληνική γλώσσα, την δίκαια υμνημένη στην αρχαία μορφή της από τον Gibbon, ως «μουσικώτατη και γονιμώτατη γλώσσα…» και από τον Παλαμά […] με στίχους του ποιήματος «Ασκραίος»: «τα λόγια της ευφραίνουν / των αηδονιών τα ονείρατα και των περιστεριών / και τους αλαφροΐσκιωτους μαγεύουν». Εξ άλλου, την ευλαβική φροντίδα για τη γλώσσα παραγγέλλει ο Διονύσιος Σολωμός, ο εμπνευσμένος αυτός αλαφροΐσκιωτος,  με τη δήλωσή του «Μήγαρις έχω άλλο στο νου, πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;».

Πανελλήνιες 2009

Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως τρόπο πειθούς και την επίκληση στην αυθεντία. Να εντοπίσετε το συγκεκριμένο τρόπο πειθούς στο κείμενο και να αιτιολογήσετε τη χρήση του.

Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε πως ο πολιτισμός μας έχει παρεκκλίνει, αν δεν έχει πάρει ολότελα στραβό δρόμο κάτω από την επίδραση σκοτεινών εκμεταλλευτών. Μόνη ελπίδα να διορθωθεί η πορεία του,  όσο θα είναι ακόμα καιρός, το βιβλίο. Ο Βολταίρος είχε πει κάποτε πως τον κόσμο τον κυβερνάνε τα βιβλία. Σήμερα πρέπει ένας άλλος λόγος, ακόμα πιο κρίσιμος, να ειπωθεί:  Πως ο κόσμος, αν σωθεί, θα το χρωστάει στο βιβλίο. Γιατί αυτό το γκόλφι της ανθρωπιάς έχει τη δύναμη να ξορκίζει τα δαιμόνια, να εξυγιαίνει την ατμόσφαιρα, να οπλίζει τη λυτρωτική φαντασία, να ξυπνάει την αυτογνωσία, ν’ ανάβει το μάτι, να στυλώνει το φρόνημα, να ψυχώνει το χέρι. Η μάχη του ανθρώπου δεν θα χαθεί ενόσω θα υπάρχει καταφυγή του Λόγου, το βιβλίο.

5. Πανελλήνιες 2007

Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως τρόπο πειθούς, εκτός των άλλων, και την επίκληση στην αυθεντία. Να εντοπίσετε δύο περιπτώσεις επίκλησης στην αυθεντία.

Το αναπόφευκτο ατόπημα του ανθρωπισμού είναι η διολίσθησή του στον ατομικισμό. Ο Humanismus (ανθρωπισμός, ουμανισμός) κατάντησε Individualismus (ατομικισμός). Λέμε άνθρωπος και εννοούμε άτομο. Μιλούμε για τον πολίτη και έχουμε στον νου τον ιδιώτη. Αναφερόμαστε στον εαυτό μας και εξυπονοούμε το εγώ μας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να λησμονούμε τον άλλο που συνυπάρχει μαζί μας και το όλον μέσα στο οποίο συνανήκει το εγώ μας μαζί με καθένα άλλο του. Οι λογοτέχνες προφήτευαν από τον προπερασμένο αιώνα ήδη: «Όλοι στον αιώνα μας χώρισαν και γίνανε μονάδες, ο καθένας αποτραβιέται στη μοναξιά του, ο καθένας απομακρύνεται απ’ τον άλλον, κρύβεται και κρύβει το έχει του και καταλήγει ν’ απωθεί τους ομοίους του και ν’ απωθείται απ’ αυτούς» (Ντοστογιέφσκι).

[…]Για να υπερβεί ο ανθρωπισμός την κρίση του απαιτείται να προβεί σε μια μόνο σωτήρια πρωτοβουλία: να αποποιηθεί τον ατομικισμό. Για να μιλήσουμε με την γλώσσα των ποιητών μας: «Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόμου. Με τη διαφορά ότι, αν δεν ολοκληρωθεί κανείς ως άτομο —κι όλα συνωμοτούν στην εποχή μας γι’ αυτό— αδυνατεί να το υπερβεί» (Ελύτης). Ο ανθρωπισμός χρειάζεται, αλλά δεν αρκεί έτσι όπως κατάντησε, δηλαδή σαν ατομικισμός.  Απαιτείται ο ανθρωπισμός και περιττεύει ο ατομικισμός. Είναι επιτακτική ανάγκη των καιρών μας να περάσουμε από την εξατομίκευση του ανθρώπου στον εξανθρωπισμό του ατόμου. Με δυο λόγια, πρέπει να απελευθερώσουμε τον ανθρωπισμό από τον ατομικισμό. Όταν ο άνθρωπος αυτοπεριορίζεται στο άτομο, τότε αυτοχειριάζεται υπαρξιακά. Ο ατομικισμός είναι το καρκίνωμα του ανθρωπισμού.

Ευάγγ. Παπανούτσου, «Το δίκαιο της πυγμής» (απαντήσεις στις δύο πρώτες ασκήσεις του σχολικού βιβλίου Γ’ Λ. και επιχειρηματολογία για το ένα σκέλος της 3ης άσκησης)

πυγμή

  1. Στο απόσπασμα που διαβάσατε ο συγγραφέας αξιολογεί το παραπάνω επιχείρημα και επισημαίνει την αδυναμία του. Συγκεκριμένα αμφισβητεί την αλήθεια της πρώτης προκείμενης κρίσης και αμφιβάλλει, επομένως, αν μπορεί να μας οδηγήσει σε ασφαλές συμπέρασμα. Να αναδιατυπώσετε με δικά σας λόγια τα επιχειρήματα με τα οποία ο συγγραφέας θέτει υπό αμφισβήτηση την πρώτη προκείμενη κρίση.

Ο συγγραφέας αμφισβητεί την πρώτη προκείμενη αξιοποιώντας τις θεωρητικές ενστάσεις που αυτή εγείρει. Έτσι, τα επιχειρήματά του δεν αφορούν την ηθική πτυχή του ζητήματος, αλλά τη θεωρητική πτυχή, η οποία βασίζεται σε συλλογισμούς της λογικής.

Το πρώτο επιχείρημα, λοιπόν, του συγγραφέα έγκειται στο γεγονός πως δεν είναι λογικό ή αναγκαίο να συμπεραίνει κανείς πως ό,τι συμβαίνει τώρα -ή ό,τι συνέβαινε μέχρι τώρα- θα συνεχίσει να συμβαίνει και στο μέλλον -κι επιπλέον ότι αξίζει να συνεχίσει να συμβαίνει.

Το δεύτερο επιχείρημα του συγγραφέα αποτελεί η άποψή του ότι ο άνθρωπος αν και έχει φερθεί μέχρι τώρα με αγριότητα, χρησιμοποιώντας τη βία για την επίλυση των διαφορών του, αυτό δε σημαίνει πως χρειάζεται απαραίτητα να συνεχιστεί επ’ άπειρον, σκέψη που ενισχύεται με ένα ακόμη επιχείρημα: τίποτε δεν εμποδίζει το να αλλάξει η ροή της ιστορίας…

Άλλωστε ο συγγραφέας θεωρεί πως ό,τι συνιστά κατάσταση της φύσης δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να εκλαμβάνεται κι ως δεοντολογικός κανόνας. Η σκέψη αυτή, πως ό,τι δηλαδή είναι φυσικό δεν είναι απαραίτητα και αξιόπρακτο, αποτελεί το τρίτο επιχείρημα του συγγραφέα. Η υπεροχή του ισχυρότερου, ως εκ τούτου, κι η βίαιη συμπεριφορά, αντιστοίχως, αν και βρίσκουν εφαρμογή στη φύση, δεν μπορούν, και δεν πρέπει, να θεωρηθούν ως λογικές επιλογές σε μια κοινωνία, όπου η ηθική κι ο σεβασμός του συνανθρώπου οφείλουν να έχουν κυρίαρχη θέση.

  1. Συζητήστε την άποψη του συγγραφέα (παρ. 4) ότι, αν είναι αναγκαίο να επιλέξουμε ανάμεσα στο να αδικήσουμε ή να αδικηθούμε, η «φυσική μας τάση» είναι να προτιμήσουμε το πρώτο, αλλά επιλέγοντας το δεύτερο «τιμούμε την ανθρωπιά μας».

Ο συγγραφέας επισημαίνει ορθώς πως όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση, γιατί πιθανώς είναι ισχυρότερος (είτε βιολογικά είτε οικονομικά είτε άλλως) κι έρχεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο να αδικηθεί από κάποιον άλλο -υποδεέστερο-, είναι λογικό να προτιμήσει να αμυνθεί με τρόπο επιθετικό, αδικώντας δηλαδή πρώτα εκείνος. Ωστόσο αυτό το βίαιο ένστικτο δεν συνιστά πάντοτε την ορθότερη επιλογή. (Ο συγγραφέας βέβαια δεν αναφέρεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τίθεται σε κίνδυνο η ζωή του ανθρώπου, οπότε η αυτοάμυνα αποτελεί μονόδρομο, αλλά στις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές εκείνες περιπτώσεις, όπου το άτομο επιλέγει συνειδητά να αδικήσει κάποιον, για να εξυπηρετήσει το προσωπικό του συμφέρον). Η επίγνωση της αδυναμίας που διακρίνει αρκετούς συνανθρώπους μας, μάλιστα, θεωρητικά μας υποδεικνύει την ανάγκη παραμερισμού της εγωιστικής θέασης των πραγμάτων και μας ωθεί σε μια αλληλέγγυα συμπεριφορά. Κάθε άνθρωπος, επομένως, καλείται να συνειδητοποιήσει και να αποδεχτεί πως το να παραμερίζει κάποτε το προσωπικό του συμφέρον προς όφελος ενός συνανθρώπου του που βρίσκεται σε πιο δυσμενή θέση αποτελεί μια αναγκαία και πολύτιμη πράξη αλτρουισμού.

ΑΣΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ: Στις σελίδες για διάλογο ανάμεσα στους νέους, που άνοιξε γνωστό περιοδικό, εμφανίστηκε μεταξύ άλλων και η παρακάτω άποψη. Αποφασίζετε να ασκήσετε κριτική σ’ αυτή την άποψη με ένα κείμενό σας 150 – 200 λέξεων.

  1. «Ο άντρας έχει από τη φύση του ηγετικές ικανότητες, τις οποίες δεν διαθέτει η γυναίκα, όπως φαίνεται από αναρίθμητα ιστορικά παραδείγματα. Δικαιολογημένα, επομένως, και στην εποχή μας οι άντρες κατέχουν ηγετικές θέσεις σε διάφορους τομείς, όπως πχ. στην πολιτική, την επιστήμη, την εργασία κ.τ.λ. Προσπαθήστε α) να επισημάνετε τα αδύνατα σημεία των επιχειρημάτων της αντίθετης άποψης β) να προβάλετε τα κατάλληλα αντεπιχειρήματα».

Εντοπίζω τα αδύνατα σημεία αυτής της θέσης:

  1. Αναγνωρίζει ότι η ηγετική ικανότητα είναι εγγενές γνώρισμα του άντρα. Η επιστήμη όμως δεν έχει αποδείξει κάτι τέτοιο ως αποκλειστικό προνόμιο του αντρικού φύλου.
  2. Η ηγετική ικανότητα δεν έγκειται σε βιολογικούς προδιαθεσιακούς παράγοντες αλλά σχετίζεται με κοινωνικούς – περιβαλλοντικούς παράγοντες = κοινωνικό περιβάλλον, ανδροκρατούμενη κοινωνία που δίνει προνόμια και προβάδισμα στους άντρες να προκριθούν σε πρωταγωνιστικούς ρόλους, ενώ αντίθετα τις γυναίκες τις καθηλώνει με αμέτρητες προκαταλήψεις και στερεότυπα για το ρόλο και τη θέση της σε αυτήν. Οι ίδιοι οι άντρες βρίσκοντας βολική αυτή την παγιωμένη κατάσταση την υποστηρίζουν και τη συντηρούν ως αυταπόδεικτη. Άλλωστε τα αγόρια μεγαλώνουν και ανατρέφονται σε οικογένειες με πατριαρχικά κατάλοιπα και ως εκ τούτου αφομοιώνουν ανάλογες αντιλήψεις και τις εφαρμόζουν στην ενήλικη ζωή τους. Η αγωγή των αγοριών ενθαρρύνει την αυτενέργεια, την πρωτοβουλία, το δυναμισμό που οδηγούν πιο γρήγορα στη χειραφέτησή τους και στην ανάπτυξη ηγετικών γνωρισμάτων. Προς επίρρωση αυτής της κατάστασης το κοινωνικό σύστημα προσφέρει στους άντρες ευκαιρίες να αναρριχηθούν σε ηγετικές θέσεις σε αντίθεση με τις γυναίκες για τις οποίες επιφυλάσσεται η μητρική αποστολή ως καθήκον απαγορευτικό για κάθε άλλη φιλοδοξία και δραστηριότητα. Στο παρελθόν το σύστημα απαγόρευε στις γυναίκες να μορφωθούν, να ασκήσουν πολιτικά καθήκοντα κτλ. Ακόμα και σήμερα σε πολλές χώρες της Ανατολής με έντονο το θεοκρατικό στοιχείο, μεσαιωνικές αντιλήψεις κυριολεκτικά «ενταφιάζουν» τις γυναίκες κάτω από το μανδύα της σεμνότητας και της αρετής, καταπνίγοντας κάθε δημιουργική διάθεση και ορμή.
  3. Παραθέτω ιστορικά παραδείγματα ως τεκμήρια : ηρωικές φυσιογνωμίες γυναικών που διακρίθηκαν σε ηγετικούς ρόλους: π.χ. Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Μαντώ Μαυρογένους, Αικατερίνη της Ρωσίας, Μαρία Κιουρί, Ίντιρα Γκάντι, Μ. Θάτσερ κ.ά.
  4. Σήμερα έχει ολότελα καταρριφθεί ο μύθος των καθαρά αντρικών επαγγελμάτων, οι γυναίκες έχουν κυριεύσει παραδοσιακά αντρικά επαγγελματικά οχυρά, έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση και διακρίνονται στους περισσότερους τομείς με τους οποίους καταπιάνονται.

«Παιδεία» – θέματα πανελλαδικών

bg3-620x330.jpg

1ο

Γ΄ Τάξη Ημερησίων Λυκείων (Ιούνιος 2000)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Μια σημαντική πρόκληση στο ξεκίνημα του 21ου αιώνα είναι με ποιον τρόπο θα διαφυλαχθούν τα ιδανικά της ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η απάντηση είναι: κατάλληλη αγωγή και παιδεία. Το ίδιο ισχύει για τα ηθικά διλήμματα που θέτει η ασύλληπτη επιστημονική πρόοδος (κλωνοποίηση, παραγωγή ανθρώπινων εμβρύων, μεταλλαγμένα προϊόντα, οικολογικές καταστροφές κ.ά.). Το κράτος πρόσφερε ως τώρα εκπαίδευση και λιγότερο παιδεία. Η ευρύτερη καλλιέργεια είναι προσωπική κατάκτηση που απαιτεί θυσίες. Η δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το κράτος στο άτομο, το οποίο οφείλει να έρθει σε επαφή με πολλούς τομείς γνώσης σε διάφορες μορφές της. Η μετάβαση από την τοπική στην παγκόσμια κοινωνία προϋποθέτει γλωσσομάθεια, ανοχή στη διαφορετικότητα και στον πολυπολιτισμό, πνεύμα συνεργασίας και συναδέλφωσης στο «παγκόσμιο χωριό», στο οποίο έχει μεταβληθεί ο πλανήτης μας. Και εδώ στην Ελλάδα έχουν γίνει ορατές οι πολλαπλές όψεις της παγκοσμιοποίησης στην κοινωνιολογική και οικονομική εκδοχή της. Tα όρια των εθνικών κρατών, στην παραδοσιακή μορφή τους, εξαλείφονται, καθώς διακινούνται εκατομμύρια άνθρωποι, αγαθά και ιδέες με απίστευτη ταχύτητα. Η εμμονή όμως στα οικονομικά συμφέροντα και στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, η επιβολή του καταναλωτικού προτύπου της αφθονίας, το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στα φτωχά και στα πλούσια κράτη, η κρίση της δημοκρατικής συμμετοχής και του κράτους πρόνοιας, η κοινωνική περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός και τόσα άλλα προβλήματα πού αντιμετωπίζει ο κόσμος δημιουργούν κλίμα ανησυχίας για το μέλλον.
Η αισιοδοξία για την πορεία του κόσμου κατά την τρίτη χιλιετία μπορεί να προκύψει από τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου και της αποστολής της εκπαίδευσης. Το παλιό μοντέλο που ισχύει ακόμη στην Ελλάδα και το οποίο στηρίζεται σε ποσοτικά κριτήρια (συσσώρευση γνώσεων στο παραδοσιακό γνωσιοκεντρικό σχολείο) πρέπει να αντικατασταθεί από ποιοτικά κριτήρια. Η απλή παροχή γνώσεων δεν ωφελεί πια. Οι μαθητές και οι φοιτητές, όπως και κάθε άνθρωπος, πρέπει να μάθουν να αξιοποιούν τις ευκαιρίες για μάθηση, που τους δίνονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Στην έκθεση, της Διεθνούς Επιτροπής της UNESCO για την εκπαίδευση στον 21° αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες, που αποτελούν διαφορετικά είδη μάθησης:

  1. Μαθαίνω πώς να αποχτώ τη γνώση, συνδυάζοντας ικανοποιητικά μια ευρύτατη γενική παιδεία με τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε ορισμένα θέματα.
  2. Μαθαίνω να ενεργώ με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γενικότερα τη δυνατότητα να αντιμετωπίζω διάφορες καταστάσεις και να εργάζομαι αρμονικά σε ομάδες.
  3. Μαθαίνω να συμβιώνω, κατανοώντας τους άλλους και έχοντας επίγνωση των κοινωνικών αλληλεξαρτήσεων -συμβάλλοντας στην πραγματοποίηση κοινών δράσεων και στη διευθέτηση των συγκρούσεων-, με σεβασμό στις αξίες του πλουραλισμού, της αμοιβαίας κατανόησης και της ειρήνης.
  4. Μαθαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά μου και να μπορώ να ενεργώ με μεγαλύτερη αυτονομία και περισσότερη κρίση και προσωπική υπευθυνότητα. Για τον λόγο αυτόν η εκπαίδευση δεν πρέπει να παραμελεί την ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων, τη μνήμη, τη λογική κρίση, την αίσθηση του ωραίου, τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας, με παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας.

(Κείμενο από τον ημερήσιο τύπο)

ΘΕΜΑΤΑ – ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α. Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε εφημερίδα. Να παρουσιάσετε στην τάξη σας το περιεχόμενο του άρθρου αυτού με μια περίληψη 100 – 120 λέξεων.

Μονάδες 25

Β1. Με ποια νοηματική σχέση συνδέονται μεταξύ τους η πρώτη και η δεύτερη παράγραφος του κειμένου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Μονάδες 5

Β2. Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου (δομικά στοιχεία/μέρη, τρόπος /μέθοδος ανάπτυξης).

Μονάδες 5

Β3. «Η μετάβαση από την τοπική στην παγκόσμια κοινωνία απαιτεί …».
α) μόνο την εκμάθηση της μητρικής γλώσσας
β) ανεξαρτησία και αυτονομία δράσης
γ) αποδοχή κάθε κοινωνικής και πολιτισμικής ιδιαιτερότητας
δ) καλλιέργεια τοπικιστικού πνεύματος.
Ποια από τις παραπάνω φράσεις (α, β, γ, δ) συμπληρώνει σωστά, σύμφωνα με το κείμενο, το νόημα της πρότασης που σας δίνεται; Να τη γράψετε στο τετράδιό σας και να αιτιολογήσετε με συντομία την επιλογή σας.

Μονάδες 5

Β4. Να αποδώσετε σε 5-6 σειρές το νόημα της παρακάτω φράσης του κειμένου: «Το κράτος πρόσφερε ως τώρα εκπαίδευση και λιγότερο παιδεία «.

Μονάδες 5

Β5. Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: Συμμετοχή, τοπική, ταχύτητα, αφθονία, ανευθυνότητα.

Μονάδες 5

Γ. Τώρα που έφτασε η στιγμή της αποφοίτησής σας από το Λύκειο, αξιοποιώντας τις εμπειρίες της σχολικής σας ζωής, να γράψετε μια επιστολή προς τον Υπουργό Παιδείας, στην οποία να διατυπώνετε τεκμηριωμένα τις απόψεις σας για τις αλλαγές που θα θέλατε να γίνουν στο σχολείο, προκειμένου αυτό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. (500 – 600 λέξεις).

Μονάδες 50

2ο:

2004

  1. Γ΄ Τάξη Ημερησίων Λυκείων (Ιούνιος)

ΚΕΙΜΕΝΟ
Ένας ξένος συγγραφέας έχει κάνει την παρατήρηση ότι, αν ο Δάσκαλος δεν πλουτίζει ούτε ανακαινίζει τα επιστημονικά του εφόδια και τις επαγγελματικές του δεξιότητες, είναι γιατί έχει να κάνει πάντοτε με παιδιά, ανώριμους δηλαδή και με περιορισμένη ικανότητα ανθρώπους, που εύκολα δεσπόζει στον κύκλο τους. Επομένως, του λείπει ο «ανταγωνισμός» με ομοίους του, που είναι πάντοτε έτοιμοι και πολλές φορές ικανοί να του αμφισβητήσουν την υπεροχή, όπως συμβαίνει στα άλλα επαγγέλματα. Δεν χρειάζεται να «πολεμήσει» σκληρά και προς σκληρούς αντιπάλους, σαν τους βιοπαλαιστές· μέσα στην τάξη είναι ο «ένας», «ο παντογνώστης», «ο φωτισμένος». Ποια δύναμη και ποια σοφία μπορούν ν’ αντιπαρατάξουν στο «πνεύμα» του οι μικροί μαθητές; Και για τούτο επαναπαύεται στα λιγοστά πνευματικά του κεφάλαια.
Αξιοπρόσεχτη η παρατήρηση. Δεν αληθεύει όμως τη δική μας εποχή. Γιατί σήμερα και τα παιδιά είναι πολύ διαφορετικά από άλλοτε και ο αέρας, το «κλίμα» του σχολείου έχει αλλάξει. Παλαιότερα ο μαθητής περίμενε να φωτιστεί αποκλειστικά και μόνο από το Δάσκαλό του. Σήμερα οι πηγές των πληροφοριών έχουν πολλαπλασιαστεί σε βαθμό εκπληκτικό και οι κρουνοί τους (η εφημερίδα, το περιοδικό, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση) ρέουν μέσα στο σπίτι. Μπορεί λοιπόν ο μαθητής, ανάλογα με τη δύναμη και την όρεξή του, να προμηθεύεται ελεύθερα και απεριόριστα «ειδήσεις» από όλες τις περιοχές της ανθρώπινης περιέργειας: ιστορικές, γεωγραφικές, βιολογικές, ανθρωπολογικές, φυσικής, χημείας, κοσμογραφίας, ηλεκτρολογίας, κάθε λογής «τεχνικής».
Έπειτα, το σημερινό «παιδί» έχει λευτερωθεί από τους «κληρονομικούς» ενδοιασμούς, τις πλεγματικές αναχαιτίσεις που παλαιότερα έκαναν το μαθητή να σκύβει παθητικά το κεφάλι και να δέχεται αδιαμαρτύρητα την «αυθεντία» του Δασκάλου, του οποιουδήποτε Δασκάλου. Σηκώνεται και διατυπώνει με θάρρος προς κάθε κατεύθυνση τις απορίες, τις αντιρρήσεις, τις δικές του γνώμες. Και επειδή σήμερα σειέται παντού το κοινωνικό έδαφος από τα προβλήματα που έχουν γεννήσει οι οικονομικές εξελίξεις και οι πολιτικές ζυμώσεις σε όλες τις χώρες του κόσμου, η «αμφισβήτηση» έχει εισβάλει στα σχολεία και έχει κάνει δύσκολο το έργο του Δασκάλου.
Πάρε το λοιπόν απόφαση. Δεν είσαι πια ο «τυχερός» Δάσκαλος των αρχών του αιώνα μας, που ήξερε και πίστευε «ακριβώς» (ή περίπου ακριβώς) όσα περίμεναν να ακούσουν από αυτόν τα ολιγαρκή και ντροπαλά παιδιά του σχολείου εκείνης της εποχής. Είσαι (οφείλεις να είσαι, δεν μπορείς παρά να είσαι) ο Δάσκαλος ενός άλλου καιρού κι ενός άλλου κόσμου, που πρέπει να πλησιάσεις μια ταραγμένη νεότητα, ορμητική και απαιτητική, και να τη βοηθήσεις να βρει το δρόμο της.
Πρόσεξε πόσο συγκρούονται οι γνώμες των συναδέλφων σου, όταν χαρακτηρίζουν τη σημερινή Νεότητα συγκρίνοντάς την με την παλαιότερη.
Σπάνια βρίσκεται κανείς να την εγκωμιάσει. Οι πιο πολλοί την κατηγορούν ότι έχασε τη φιλοπονία, το φιλότιμο, τη ντροπή, τις αρετές που κάνουν τον νέο άνθρωπο συμπαθητικό, αγαπητό.
Μη βιαστείς να συμφωνήσεις μαζί τους. Εσύ να κάνεις προσεχτικές παρατηρήσεις και να σχηματίσεις τη δική σου γνώμη.
-Πώς;- Αυτό είναι το μυστικό σου. Πάντως, όχι με απειλές και με λοιδορίες ούτε με ειρωνείες και σαρκασμούς. Αλλά με την πειθώ, που είναι τόσο πιο αποτελεσματική, όσο επιχειρείται πιο πολύ με το ζωντανό παράδειγμα, παρά με τα άψυχα λόγια. Πρώτα όμως να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του Νέου.

(Ε. Π. Παπανούτσος, «Η Παιδεία το μεγάλο μας πρόβλημα», Αθήνα 1976, Διασκευή)

ΘΕΜΑΤΑ – ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (80-100 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1. Σε μια παράγραφο 70-80 λέξεων να διατυπώσετε την άποψή σας για το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος: «Σήμερα οι πηγές των πληροφοριών έχουν πολλαπλασιαστεί σε βαθμό εκπληκτικό και οι κρουνοί τους (η εφημερίδα, το περιοδικό, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση) ρέουν μέσα στο σπίτι».

Μονάδες 5

Β2. Να βρείτε τη δομή και τους τρόπους ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου.

Μονάδες 5

Β3. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία (παραγωγική – επαγωγική) του παρακάτω συλλογισμού; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
– όπου απουσιάζει ο ανταγωνισμός, ο άνθρωπος δεν πλουτίζει τα εφόδιά του.
– σε παλαιές εποχές απουσίαζε ο ανταγωνισμός.
‘Αρα, ο άνθρωπος σε παλιές εποχές δεν πλούτιζε τα εφόδιά του.
Να αξιολογήσετε τον παραπάνω συλλογισμό ως προς την αλήθεια, την εγκυρότητα και την ορθότητά του. (Να θεωρήσετε ότι οι προκείμενες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα).

Μονάδες 8

Β4. α. Αφού λάβετε υπόψη τη σημασία που έχουν οι παρακάτω φράσεις στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου, να σημειώσετε στο τετράδιό σας σε ποιες από αυτές η γλώσσα λειτουργεί αναφορικά και σε ποιες ποιητικά.
i. … σήμερα τα παιδιά είναι διαφορετικά.
ii. …το «κλίμα» του σχολείου έχει αλλάξει.
iii. …ο μαθητής περίμενε να φωτιστεί από το Δάσκαλο.
iv. … οι κρουνοί ρέουν μέσα στο σπίτι.

Μονάδες 4

β. παντογνώστης, αποκλειστικά, εκπληκτικό: Να αναλύσετε τις λέξεις στα συνθετικά τους και από το δεύτερο συνθετικό της κάθε λέξης να σχηματίσετε μια δική σας (απλή ή σύνθετη) λέξη.

Μονάδες 3

Γ. Ως τελειόφοιτος να γράψεις ένα άρθρο 400-500 λέξεων για την τοπική εφημερίδα. Στο άρθρο αυτό, με βάση τη σχολική σου εμπειρία, να αναφέρεις τι προσφέρει το σχολείο για την αντιμετώπιση του καθημερινού καταιγισμού των πληροφοριών και την ένταξη των τελειοφοίτων στην κοινωνία. Ποιες αλλαγές θα πρότεινες για τη βελτίωση αυτών των προσφορών του σχολείου;

Μονάδες 50

3ο:

 2010ΚΕΙΜΕΝΟ

Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος, έχοντας επίγνωση των αναγκών και των επιθυμιών του, καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στην πορεία της εκπαιδευτικής και επαγγελματικής του κατάρτισης. Σε αυτή την ατομική, και πολλές φορές εξαιρετικά δύσκολη, πορεία κατάκτησης νέων γνώσεων, δεν ενεργεί μόνος του, όπως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε με βάση το πρώτο συνθετικό της λέξης αυτο-μόρφωση. Ο άνθρωπος δεν δραστηριοποιείται μέσα σε ένα κοινωνικό κενό, αλλά μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Βρίσκεται δηλαδή σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, σε επαφή και ανταλλαγή με τους επίσημους ή ανεπίσημους εκπαιδευτικούς θεσμούς, με ποικίλους οργανισμούς και κέντρα κατάρτισης, ακόμη και όταν οι νέες τεχνολογίες του επιτρέπουν να μαθαίνει και να εργάζεται σε φυσική απόσταση από τους άλλους.
Με αυτή την έννοια, οι διαδικασίες και οι πρακτικές αυτομόρφωσης στη σημερινή εποχή δεν σημαίνουν την απουσία των άλλων, θεσμών και ατόμων, ούτε την κοινωνική απομόνωση του καθενός ατόμου, αλλά την ενεργητική στάση του, αφού το ίδιο αποφασίζει, άλλοτε αυτοβούλως και άλλοτε κάτω από την πίεση συγκεκριμένων αναγκών, να εκπαιδευθεί. Η ενεργητική στάση συνίσταται στο ότι ο άνθρωπος καλείται να διαμορφώσει μαζί με τους άλλους συμμετέχοντες (οργανισμούς, εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενους) το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τους τρόπους της εκπαίδευσής του.
Όμως οι πρωταρχικοί παράγοντες που καθιστούν την αυτομόρφωση αναγκαία για τα άτομα των σύγχρονων κοινωνιών είναι οι νέες επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις και οι συνεπακόλουθες μεταμορφώσεις της αγοράς εργασίας. Μία από τις συνέπειες αυτών των αλλαγών είναι ότι πολλά επαγγέλματα χάνουν γρήγορα την αξία και τη χρησιμότητά τους, ενώ οι γνώσεις και οι δεξιότητες που τα άτομα κατέκτησαν στα πρώτα στάδια της ζωής τους καθίστανται ανεπαρκείς για το παρόν και το μέλλον. Η συνολική τεχνολογική αναδιάρθρωση της εργασιακής δραστηριότητας στερεί όλο και περισσότερο στα άτομα τη δυνατότητα να διατηρούν μία και μοναδική επαγγελματική ταυτότητα σε όλη τη διάρκεια της ενεργού ζωής τους. Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από τις ψυχοκοινωνικές συνέπειες αυτής της κατάστασης για τα άτομα, οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους. Το γεγονός αυτό επιβάλλει στα άτομα να κατακτούν διαρκώς γνώσεις, να ανανεώνουν τις δεξιότητές τους, να αποκτούν γρήγορα νέες ειδικεύσεις, δηλαδή, να εκπαιδεύονται συνεχώς.
Η εκπαίδευση δεν νοείται πια ως η απλή, κανονιστική μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες γενιές στις νεότερες, όπως την όριζε ο E. Durkheim κατά τον 19ο αιώνα. Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο της εκάστοτε εκπαιδευτικής πράξης όσο και ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές, τα δύο φύλα και τις διαφορετικές κουλτούρες των ανθρώπων, γεγονός που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες πρακτικές της καθημερινής ζωής. Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται επομένως μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στο χώρο (το σχολείο) και το χρόνο (περίοδος της νεότητας), αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και πέραν των σχολικών τειχών.

Αλεξάνδρα Κορωναίου, Εκπαιδεύοντας Εκτός Σχολείου, 2002 (Διασκευή)

ΘΕΜΑΤΑ – ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

 Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

 Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: … οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους …

Μονάδες 12

 Β2. α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος του κειμένου; (Η εκπαίδευση δεν νοείται … των σχολικών τειχών) (μονάδες 4)
β) Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου του κειμένου (μονάδες 3)

Μονάδες 7

 Β3. α) Να γράψετε ένα α ν τ ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ατομική, επιτρέπουν, ανεπαρκείς, διαφορετικές, επεκτείνεται. (μονάδες 5)
β) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: συνεχή, χρησιμότητα, συνέπειες, δεξιότητες, καθίσταται. (μονάδες 5)

Μονάδες 10

 Β4. Να επισημάνετε τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα επιστημονικού λόγου στο κείμενο που σας δίνεται.

Μονάδες 6

 Γ1. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναφερθείτε στη σημασία της αυτομόρφωσης και να προτείνετε τρόπους πραγμάτωσής της σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. (500-600 λέξεις).

Μονάδες 40

 

ΠΑΙΔΕΙΑ: Διάγραμμα της έννοιας

turn_on_the_book.jpg

Ορισμοί

  • Παιδεία είναι το σύνολο των διαδικασιών με τις οποίες επιτυγχάνεται η πνευματική, κοινωνική και ηθική ολοκλήρωση του ατόμου.
  • Φορείς της παιδείας: Οικογένεια, εκπαίδευση, συναναστροφές, ΜΜΕ, αντικείμενο εργασίας, παράδοση, μορφές γνήσιας ψυχαγωγίας (βιβλίο, θέατρο, κινηματογράφος, πολιτιστικές δραστηριότητες κ.λπ.).
  • Εκπαίδευση: είναι θεσμός της πολιτείας που με συγκεκριμένη δομή, μέσα, κατευθύνσεις, στοχεύει στην παροχή γνώσεων και εφοδίων και στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων.

Αρνητικά της εκπαίδευσης στη χώρα μας

1  Έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής.

2  Αναντιστοιχία εκπαίδευσης κοινών, κοινωνικο-οικονομικών αναγκών της χώρας μας

  1. Ελλειπής, μη ουσιαστικός επαγγελματικός Προσανατολισμός των νέων με συνέπεια:

*  μη παραγωγική αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού.

*  υπερπληθώρα επιστημόνων (ανέργων).

  1. Παρεχόμενη γνώση:
  • ως περιεχόμενο:
  • αναχρονιστική, παρωχημένη
  • μη εναρμονισμένη με σύγχρονες εξελίξεις – απαιτήσεις
  • ως τρόποι μετάδοσης:
  • ευνοείται η μηχανιστική μάθηση
  • δεν καλλιεργείται η κριτική σκέψη
  • συχνά ο μαθητής (aid; δέκτης γνώσεων, χαρές ανάληψη πρωτο-
    βουλιών (δασκαλοκεντρισμός, απουσία ουσιαστικού διαλόγου).
  1. Ελλιπής κατάρτιση εκπαιδευτικών αναφορικά με την παιδαγωγική γνώση αλλά και την εξειδίκευση στο αντικείμενο της διδασκαλίας.
  2. αξιολόγηση του μαθητή περιορίζεται στο βαθμό επίδοσης σ’ έvα μάθημα και δεν περιλαμβάνει ευρύτερα στοιχεία της προσωπικότητάς του.
    Έτσι όμως, εκτός των άλλων, δεv αναδεικνύονται οι ιδιαίτερες κλίσεις, οι πιθανές ειδικές ικανότητές του.
  3. Ο τρόπος αξιολόγησης, εξάλλου, το εξεταστικό σύστημα κ.λπ.:
  • αναπτύσσουν τη βαθμοθηρική διάθεση.
  • μετατρέπουν τις αναγκαίες σχέσεις άμιλλας σε ανταγωνιστικές.
  • προκαλούν άγχος.
  1. Έλλειψη ίσων ευκαιριών (λόγω των κοινωνικών, γεωγραφικών, οικονομικών κλπ. ανισοτήτων και της απουσίας αντισταθμιστικής αγωγής για παιδιά υποβαθμισμένων περιοχών).
  2. Γενικά, το εκπαιδευτικό σύστημα είναι μονόπλευρα προσανατολισμένο σε εξωτερικούς στόχους (επιτυχία στις εξετάσεις, εξειδίκευση, υλοποίηση απλώς επαγγελματικών στόχων) και όχι στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων
    προσωπικοτήτων με αξίες, ιδανικά, κοινωνικές αρετές.

Είναι εμφανής, εξάλλου, η έλλειψη συλλογικών δραστηριοτήτων και πρωτοβουλιών σύνδεσης τον σχολείου με την κοινωνική ή παγκόσμια πραγματικότητα.

Προτάσεις

  1. Εκσυγχρονισμός του εκπαιδευτικού θεσμού, ώστε να ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες. Αντιστοιχία του περιεχομένου των σπουδών με τις τεχνολογικές, πολιτισμικές κ.ά. απαιτήσεις τον παρόντος και του μέλλοντος.
  2. Απαλλαγή από το στενό τεχνοκρατικό, απλώς εξειδικευτικό της χαρακτήρα. Ανθρωποκεντρικός Προσανατολισμός.
  3. Επίτευξη ορθού επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων.
  4. Παροχή ίσων ευκαιριών με την αναγκαία αντισταθμιστική αγωγή, που θα αμβλύνει τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές κ.ά. ανισότητες.
  5. Βελτίωση υλικοτεχνικής υποδομής για την καλύτερη εμπέδωση και συστηματοποίηση της γνώσης.
  6. Στόχος: Διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων με:
  • κοινωνική συνείδηση
  • υγιή πολιτική -Δημοκρατική συνείδηση
  • πίστη στις υψηλές αξίες, ιδανικά
  • πνεύμα οικουμενικής συνείδησης χωρίς ακραίες εθνικιστικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις
  • αισθητική αγωγή
  • ανάδειξη και αξιοποίηση των ιδιαίτερων κλίσεων και ικανοτήτων των νέων
  1. Σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης (της οικονομίας, της επικοινωνίας, της πολιτικής, του πολιτισμού) καθίσταται αναγκαία η σύνδεση της εκπαίδευσης με τη διεθνή πραγματικότητα.

ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΚΡΕΟΝΤΑ-ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ (Σοφοκλή «Αντιγόνη»- Β΄επεισ.) μέσα από μια προβολή παρουσίασης (powerpoint)

maxresdefault

ΜΙΑ ΠΟΛΥ ΚΑΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΟΥ, ΑΓΓΕΛΙΔΗ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΗ-ΕΦΡΑΙΜ, του Β1 του ΓΕΛ Αιγινίου το σχολικό έτος 2016-2017: περιεκτική, χωρίς πολλά λόγια, όπως θα την έκαναν τα παιδιά της θετικής κατεύθυνσης…

Μπράβο παιδιά για την επιτυχημένη προσπάθειά σας! Είμαι σίγουρη ότι θα έμεινε τυπωμένη στο μυαλό σας η ουσία της τραγωδίας…

Οδηγίες για την αξιολόγηση της Έκθεσης Λυκείου

αξιολόγηση.jpg

Σχεδιαγραμματικά και αναλυτικά όσο χρειάζεται (4 σελίδες), από το φροντιστήριο «Προοπτική».

Για να τα δείτε πατήστε εδώ.

Πιο συγκεκριμένα, για τη Β΄Λυκείου, όπου η περίληψη βαθμολογείται με άριστα το 20 λαμβάνονται υπ’ όψιν τα εξής:

Από τις οδηγίες αξιολόγησης της περίληψης στο Λύκειο (τι θεωρείται σημαντικό και τι όχι, τι σωστό και τι λάθος, πράγματα που πρέπει να αποφεύγονται κ.λπ) ορίζεται ότι:

  • «Η περίληψη στα πλαίσια του μαθήματος της Έκθεσης – Έκφρασης έχει πληροφοριακό χαρακτήρα και η εισαγωγή της είναι προτιμότερο να ξεκινά με αναφορά στο συγγραφέα ή στο κείμενο, όπως προτείνεται στη σ. 264.
  • Μια εισαγωγή κατευθείαν από τις πληροφορίες του κειμένου είναι και αυτή αποδεκτή με τη λογική ότι ο μαθητής ταυτίζεται με το συγγραφέα του κειμένου ο οποίος επιχειρεί να πυκνώσει».

Αξιολόγηση περίληψης με άριστα το 20:
1. περιεχόμενο  (0-10 μονάδες), 2. γλώσσα και ύφος (0-6 μονάδες) & 3. δομή (0-4 μονάδες)

Στην περίληψη είναι πολύ σημαντικό ο λόγος να ρέει, οι προτάσεις να έχουν σαφή και ξεκάθαρη σχέση μεταξύ τους (αίτια, αποτελέσματα κλπ) και οι μεταβάσεις να γίνονται ομαλά.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΑΡΞΕΙΣ ΠΥΚΝΩΣΗΣ ΛΟΓΟΥ:
– ο συντάκτης του κειμένου αναφέρει, αναλύει, απευθύνεται, αντικρούει, δηλώνει, διευκρινίζει, επισημαίνει, ερμηνεύει, παρουσιάζει, πραγματεύεται, προτείνει, τονίζει, υποστηρίζει, υπογραμμίζει
-στο συγκεκριμένο κείμενο υποστηρίζεται ότι…
-σύμφωνα με το άρθρο…
-η παρούσα επιφυλλίδα θίγει το ζήτημα…
-στο συγκεκριμένο κείμενο ο συγγραφέας διερευνά, διαπιστώνει, προσεγγίζει…
-ο συγγραφέας καταθέτει τον προβληματισμό του αναφορικά με…
-ο συγγραφέας διατυπώνει την άποψη ότι…
-το πρόβλημα που απασχολεί το συντάκτη…
-σε πρόσφατο/παλαιότερο δημοσίευμα του τύπου προβάλλεται…

Για την αξιολόγηση παραγωγής λόγου πάρα πολύ καλές είναι οι οδηγίες που δίνονται σε μορφή πινάκων από το φροντιστήριο «Πουκαμισάς» (βλ. το pdf που ακολουθεί): odhgies_nglossa_bl_27-03-2016